જૌનપુર: દેશભરમાં IAS અને IPS અધિકારીઓ માટે જાણીતા ઉત્તર પ્રદેશના જૌનપુર જિલ્લાના માધોપટ્ટી ગામમાં ફરી એકવાર ખુશીનો માહોલ છે. લગભગ દસ વર્ષના અંતરાલ બાદ ગામની નવી પેઢીની એક દીકરીએ અધિકારી બનીને ગામનું નામ રોશન કર્યું છે. માધોપટ્ટીની મુસ્કાન સોલંકીએ હરિયાણા PCS પરીક્ષામાં સફળતા મેળવી છે. ખાસ વાત એ છે કે મુસ્કાને પોતાના પ્રથમ પ્રયાસમાં જ આ સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે.
મુસ્કાનના પરિવારમાં અગાઉથી જ 10 સભ્યો IAS, IPS અને PCS જેવી સેવાઓમાં અધિકારી રહી ચૂક્યા છે. હવે મુસ્કાન પરિવારની 11મી અધિકારી બની છે. તેમની સફળતાથી પરિવારની સાથે સમગ્ર ગામમાં ખુશીની લહેર છવાઈ ગઈ છે. મુસ્કાન સોલંકી નવીન સિંહની પુત્રી છે. તેમનો ઉછેર શરૂઆતથી જ પંજાબમાં થયો છે. તેમના પિતા નવીન સિંહ પંજાબ પોલીસમાં ASI તરીકે ફરજ બજાવી ચૂક્યા છે, જ્યારે તેમના દાદા વશિષ્ઠ નારાયણ સિંહ સેનામાં હતા. પરિવારમાં શરૂઆતથી જ શિક્ષણ, શિસ્ત અને વહીવટી સેવાઓનું વાતાવરણ રહ્યું છે.
બાળપણમાં જ્યારે પણ મુસ્કાન પોતાના ગામ માધોપટ્ટી આવતાં હતાં, ત્યારે ગામના લોકો તેમને વારંવાર પૂછતા હતા કે, ‘હજુ પણ IAS બનવું છે ને?’ ગામના લોકોની આ વાત તેમને પોતાના લક્ષ્યની યાદ અપાવતી રહેતી હતી.
મુસ્કાન અભ્યાસમાં શરૂઆતથી જ હોશિયાર રહી છે. તેણે ચંદીગઢની પંજાબ યુનિવર્સિટીમાંથી અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને તેમાં ટોપર રહ્યાં હતાં. ત્યારબાદ તેમણે MA-LLBનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો હતો. કાયદાના અભ્યાસમાં પણ તેમણે ગોલ્ડ મેડલ મેળવ્યો હતો. તેમની શૈક્ષણિક સિદ્ધિઓને જોતાં પરિવારને વિશ્વાસ હતો કે તેઓ વહીવટી સેવામાં પણ સફળતા મેળવશે.
મુસ્કાનના પિતા નવીન સિંહે જણાવ્યું કે, તેમની પુત્રીએ વર્ષ 2024 અને 2025 દરમિયાન દિલ્હીમાં રહીને UPSCની કોચિંગ લીધી હતી. ત્યારબાદ તેમણે સ્વઅભ્યાસ દ્વારા તૈયારી કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો. વર્ષ 2026માં તેઓ થોડા સમય માટે પ્રયાગરાજ પણ ગયાં હતાં અને પોતાની તૈયારી આગળ વધારી હતી. આ દરમિયાન તેમણે હરિયાણા PCSની પરીક્ષા પ્રથમ પ્રયાસમાં જ પાસ કરીને પરિવારનો વિશ્વાસ સાચો સાબિત કર્યો હતો.
મુસ્કાનની સફળતાની સફર સરળ રહી નથી. તેમણે UPSCની પ્રિલિમ્સ પરીક્ષા બે વખત આપી હતી, પરંતુ સફળતા મળી નહોતી. ગયા વર્ષે તેઓ માત્ર 1.3 ગુણના અંતરથી પ્રિલિમ્સમાં સફળ થતાં રહી ગયાં હતાં. આ તેમના માટે નિરાશાજનક સમય હતો, પરંતુ તેમણે પોતાના લક્ષ્ય પરથી ધ્યાન હટાવ્યું નહોતું. આ વખતે તેમણે UPSC પ્રિલિમ્સની પરીક્ષા પાસ કરી છે અને મુખ્ય પરીક્ષા પણ આપી છે. નવેમ્બરમાં જાહેર થનારા પરિણામને લઈને તેઓ આશાવાદી છે. આ દરમિયાન હરિયાણા PCSમાં પસંદગી થતાં તેમને મોટી રાહત મળી છે.
મુસ્કાનના જણાવ્યા અનુસાર, અભ્યાસમાં કેટલા કલાક વિતાવ્યા તેના કરતાં એકાગ્રતા અને અભ્યાસની ગુણવત્તા વધુ મહત્ત્વ ધરાવે છે. તેઓ સામાન્ય રીતે દરરોજ છથી સાત કલાક અભ્યાસ કરતાં હતાં. તેમનો પ્રયાસ રહેતો હતો કે જેટલો સમય અભ્યાસ કરે, તે દરમિયાન સંપૂર્ણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે. તેમણે મુખ્યત્વે સ્વઅભ્યાસના આધારે તૈયારી કરી હતી. સોશિયલ મીડિયાથી પણ અંતર જાળવ્યું હતું અને માત્ર વોટ્સએપ તથા ટેલિગ્રામનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
નિષ્ફળતાના સમયમાં તેમના પરિવારે સતત સાથ આપ્યો હતો. મુસ્કાન જણાવે છે કે બીજી વખત UPSC પ્રિલિમ્સમાં નિષ્ફળતા મળતાં તેઓ ખૂબ રડ્યાં હતાં. તે સમયે તેમના ભાઈ અને પિતાએ તેમને સંભાળ્યાં હતાં. તેમના પિતા તેમને સમજાવતા હતા કે પરીક્ષામાં સફળતા ન મળે તો કોઈ વાંધો નથી, પરંતુ પોતાનું ધ્યાન રાખીને આગળ વધવું જોઈએ. તેમના મિત્રોનો પણ સતત સહયોગ મળતો રહ્યો હતો.
મુસ્કાનને પોતાની સફળતાની જાણ ત્યારે થઈ, જ્યારે તેઓ ટ્રેનમાં ઘરે જઈ રહ્યાં હતાં. તેમણે પરિણામની યાદી જોઈ ત્યારે પોતાની પસંદગી થઈ હોવાનો અંદાજ આવ્યો હતો. ત્યારબાદ તેમણે પિતાને ફોન કરીને આ ખુશખબર આપી હતી. ટ્રેનમાં જ પરિવાર, મિત્રો અને કોચિંગ સંસ્થાઓ તરફથી અભિનંદનના ફોન આવવા લાગ્યા હતા. આ ક્ષણ તેમના માટે અત્યંત ભાવુક હતી.
મુસ્કાનના પિતા નવીન સિંહે જણાવ્યું કે, પુત્રીની સફળતા પર સમગ્ર પરિવારને ગર્વ છે. તેમના પરિવારના એક વડીલ વર્ષ 1942માં તહસીલદાર બન્યા હતા. ત્યારથી પરિવારના અનેક સભ્યો વહીવટી અને પોલીસ સેવાઓમાં જોડાયા છે. પરિવારમાં એસ.પી. સિંહ IAS અધિકારી રહી ચૂક્યા છે, જ્યારે વિશાલ વિક્રમ સિંહ SP છે. મુસ્કાનની પસંદગી સાથે પરિવારની નવી પેઢીમાં પણ અધિકારી બનવાની પરંપરા આગળ વધી છે.
મુસ્કાન કહે છે કે માધોપટ્ટી ગામની ઓળખ અધિકારીઓના ગામ તરીકે રહી છે. લાંબા સમય સુધી ગામમાંથી કોઈ નવા અધિકારીની પસંદગી ન થવાની વાત તેમને સતત પ્રેરણા આપતી હતી. તેમણે આ બાબતને નકારાત્મક દબાણ તરીકે લેવાને બદલે ગામનું નામ રોશન કરવાની તક તરીકે જોઈ હતી. મુસ્કાનની સફળતાથી હવે ગામના અન્ય યુવાનોને પણ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરવા માટે નવી આશા અને પ્રેરણા મળી છે.
