આ દેશોમાં સૌથી નાની ઉંમરે માતા બની જાય છે છોકરીઓ, જાણો ક્યા દેશમાં છે સૌથી ઊંચો ફર્ટિલિટી રેટ

ખાસ કરીને સબ-સહારા આફ્રિકામાં નાની ઉંમરે માતા બનવું અને કિશોરાવસ્થામાં ગર્ભાવસ્થા આજે પણ સામાજિક અને આરોગ્ય સાથે જોડાયેલી મોટી ચિંતા છે. બાળલગ્ન, શિક્ષણ સુધી મર્યાદિત પહોંચ, ગરીબી અને આરોગ્ય સેવાઓનો અભાવ જેવી અનેક સમસ્યાઓને કારણે યુવતીઓ ખૂબ નાની ઉંમરે માતા બને છે. નાઇજર અને માલી જેવા દેશોમાં પ્રથમ વખત માતા બનવાની સરેરાશ ઉંમર સૌથી ઓછી જોવા મળે છે. બીજી તરફ, સોમાલિયા અને અફઘાનિસ્તાન જેવા દેશોમાં પ્રજનન દર ઘણો ઊંચો છે. તેનાથી વિપરીત, દક્ષિણ કોરિયામાં વિશ્વના સૌથી નીચા પ્રજનન દરમાંથી એક જોવા મળે છે.

નાઇજર અને માલીમાં નાની ઉંમરે માતા બનવાનું પ્રમાણ

ગ્લોબલ ડેટા અને વર્લ્ડ એટલાસના અહેવાલ મુજબ નાઇજર અને માલી એવા દેશોમાં સામેલ છે જ્યાં યુવતીઓ સૌથી ઓછી સરેરાશ ઉંમરે પ્રથમ વખત માતા બને છે. આ બંને દેશોમાં પ્રથમ વખત માતા બનવાની સરેરાશ ઉંમર આશરે 18થી 18.6 વર્ષ છે. બંને દેશોમાં 15થી 19 વર્ષની ઉંમરની 16 ટકાથી વધુ કિશોરીઓ દર વર્ષે બાળકને જન્મ આપે છે. બાળલગ્ન, શિક્ષણની મર્યાદિત તકો અને આરોગ્ય સેવાઓનો અભાવ કિશોરાવસ્થામાં ગર્ભાવસ્થા અને નાની ઉંમરે માતા બનવા સાથે જોડાયેલા મુખ્ય કારણો છે.

મોઝામ્બિક અને અફઘાનિસ્તાનમાં પણ નાની ઉંમરે ગર્ભાવસ્થા

મોઝામ્બિકમાં પણ કિશોરાવસ્થામાં માતા બનવાનું પ્રમાણ ઘણું વધારે છે. 15થી 19 વર્ષની ઉંમરની આશરે 46 ટકા યુવતીઓ કાં તો પહેલેથી જ માતા બની ચૂકી છે અથવા ગર્ભવતી છે. સામાજિક અને આર્થિક પડકારો તેમજ પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સેવાઓ સુધી મર્યાદિત પહોંચ આ સ્થિતિ પાછળના કેટલાક કારણો છે. અફઘાનિસ્તાન પણ એવો દેશ છે જ્યાં નાની ઉંમરના લગ્નને કારણે ઓછી ઉંમરે માતા બનવાની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. કેટલાક ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં યુવતીઓ 13થી 15 વર્ષની ઉંમર વચ્ચે પ્રથમ વખત માતા બનતી હોવાના અહેવાલો છે. કિશોરાવસ્થામાં ગર્ભાવસ્થા સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરી શકે છે, કારણ કે આ ઉંમરે શરીર ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિ માટે સંપૂર્ણ રીતે વિકસેલું ન હોય શકે. માતા અને બાળક માટેની આરોગ્ય સેવાઓ સુધી મર્યાદિત પહોંચ આ જોખમને વધુ ગંભીર બનાવી શકે છે.

નાઇજર અને સોમાલિયામાં ઊંચો પ્રજનન દર

નાઇજરમાં વિશ્વના સૌથી ઊંચા પ્રજનન દરમાંથી એક જોવા મળે છે. અહીં પ્રતિ મહિલા આશરે 6.7થી 7 બાળકોનો પ્રજનન દર હોવાનો અંદાજ છે. બાળલગ્ન, ગરીબી અને શિક્ષણની મર્યાદિત પહોંચ જેવા પરિબળો ઊંચા પ્રજનન દર સાથે જોડાયેલા છે. સોમાલિયામાં પ્રજનન દર આશરે 5.7થી 6.1 હોવાનો અંદાજ છે. મર્યાદિત આરોગ્ય સેવાઓ અને સામાજિક પરંપરાઓ દેશના વસ્તી સંબંધિત માળખા પર અસર કરે છે. અફઘાનિસ્તાનમાં પ્રજનન દર આશરે 4.84 છે. અહીં કેટલાક સમુદાયોમાં રૂઢિચુસ્ત પરંપરાઓ અને નાની ઉંમરે લગ્ન પરિવારની રચનાને અસર કરે છે. જોકે, ઊંચા પ્રજનન દરનો અર્થ એવો નથી કે દરેક યુવતી કિશોરાવસ્થામાં જ માતા બની જાય છે. પરંતુ કેટલાક વિસ્તારોમાં નાની ઉંમરે લગ્ન, સંતાન અંગેના મર્યાદિત વિકલ્પો અને પૂરતી આરોગ્ય સેવાઓના અભાવને કારણે નાની ઉંમરે ગર્ભવતી થવાની સંભાવના વધી શકે છે.

દક્ષિણ કોરિયામાં પ્રજનન દર સૌથી નીચા સ્તરે

ઊંચા પ્રજનન દર ધરાવતા દેશોથી વિપરીત, દક્ષિણ કોરિયામાં વિશ્વના સૌથી નીચા પ્રજનન દરમાંથી એક છે. તેનો પ્રજનન દર ઘટીને આશરે 0.78 સુધી પહોંચી ગયો હતો, જે પ્રતિ મહિલા 2.1 બાળકોના રિપ્લેસમેન્ટ લેવલ કરતાં ઘણો ઓછો છે. દક્ષિણ કોરિયાનો નીચો પ્રજનન દર એક અલગ પ્રકારના વસ્તી સંબંધિત પડકારને દર્શાવે છે. મોડાં લગ્ન, પરિવાર અંગે બદલાતી પસંદગીઓ અને આર્થિક દબાણ જેવા પરિબળો તેની પાછળ જવાબદાર માનવામાં આવે છે.

નાની ઉંમરે માતા બનવાથી સ્વાસ્થ્ય પર શું અસર થાય?

નાની ઉંમરે માતા બનવાથી યુવા માતાઓ અને તેમના બાળકો બંને માટે ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમ ઊભા થઈ શકે છે. કિશોરીઓને ગર્ભાવસ્થા અને પ્રસૂતિ દરમિયાન કેટલીક જટિલતાઓનું જોખમ વધુ હોઈ શકે છે, કારણ કે તેમનું શરીર હજુ સંપૂર્ણ રીતે વિકસેલું ન હોય શકે. જ્યારે આરોગ્ય સેવાઓ સુધી પહોંચ મર્યાદિત હોય ત્યારે આ જોખમો વધુ ગંભીર બની શકે છે. તેથી કિશોરાવસ્થામાં ગર્ભાવસ્થા ઘટાડવા માટે શિક્ષણ, આરોગ્ય સેવાઓ અને જાગૃતિ સુધી પહોંચ વધારવી મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.