Nepal Floods: નેપાળમાં બુધવારે સવારે અચાનક આવેલા ભયાનક પૂરે ભારે તબાહી મચાવી છે. અત્યાર સુધીમાં 160થી વધુ લોકોનાં મોત થયાં છે, જ્યારે મોટી સંખ્યામાં વિદેશી પ્રવાસીઓ સહિત 750થી વધુ લોકો લાપતા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. લાપતા લોકોમાં 133 ભારતીય નાગરિકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. ઓસ્ટ્રેલિયા, ઈંગ્લેન્ડ અને ન્યૂઝીલેન્ડ સહિત અનેક દેશોના નાગરિકો પણ પૂર બાદ લાપતા છે. પૂરની તીવ્રતા એટલી ભયાનક હતી કે અનેક ઘરો, રસ્તાઓ અને પુલો પાણીમાં તણાઈ ગયા છે.
તિબેટ સરહદ નજીક મધ્ય નેપાળના જિલ્લાઓમાં અચાનક આવેલા પૂરે ભારે વિનાશ સર્જ્યો છે. નેપાળ ટૂરિઝમ બોર્ડ અનુસાર, લાપતા પ્રવાસીઓમાં ભારતના 100થી વધુ, અમેરિકાના 54, ઓસ્ટ્રેલિયાના 34 અને ઈંગ્લેન્ડના 33 લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત નેપાળના પણ 100થી વધુ લોકો લાપતા છે. પોલીસ બુલેટિન અનુસાર, ગુરુવારે સવારે 5 વાગ્યા સુધીમાં 8 જિલ્લાઓમાંથી 162 મૃતદેહો મળી આવ્યા હતા.
જે વિસ્તારમાં આ કુદરતી આફત આવી છે તે તીર્થયાત્રીઓ અને ટ્રેકર્સમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. તેથી મોટી સંખ્યામાં વિદેશી પ્રવાસીઓના પ્રભાવિત થવાની આશંકા છે. ચીનના સરકારી મીડિયાએ તિબેટમાં 3 લોકોનાં મોત અને 265 લોકો લાપતા હોવાની માહિતી આપી છે. તિબેટમાંથી સામે આવેલા અનેક CCTV ફૂટેજમાં પાણી અને કાદવનું મોટું મોજું સરહદ પર આવેલી ઇમારતો સાથે અથડાતું જોવા મળે છે.
નેપાળના અનેક પોલીસ અધિકારીઓ અને સેનાના જવાનો પણ લાપતા હોવાનું જણાવાયું છે. લાપતા લોકોમાં વીજળી વિભાગના કેટલાક કર્મચારીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. ઓછામાં ઓછા એક ડઝન હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટને પણ નુકસાન થયું છે.
નેપાળી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે શરૂઆતમાં તેમને લાગ્યું હતું કે પૂર પહેલાં ભૂકંપ આવ્યો હતો. જોકે, અમેરિકન જિયોલોજિકલ સર્વે અનુસાર, “ભૂકંપ જેવી ઊર્જા વાસ્તવમાં ભૂસ્ખલનને કારણે પેદા થઈ હતી.” તિબેટ સરહદ નજીક નેપાળમાં આવેલા ભયાનક પૂર અને ભૂસ્ખલનને કારણે અનેક ગામડાં પાણીમાં તણાઈ ગયાં છે. આ કુદરતી આફતને 24 કલાકથી વધુ સમય વીતી ગયો છે. અધિકારીઓ અનુસાર, અત્યાર સુધીમાં 160થી વધુ લોકોનાં મોત થયા છે અને વિદેશી પ્રવાસીઓ સહિત સેંકડો લોકો લાપતા છે.
નેપાળમાં શોધ અને બચાવ કામગીરી સતત ચાલી રહી છે અને મૃતકોની સંખ્યા હજુ વધવાની આશંકા છે. હવાઈ તસવીરોમાં નેપાળના રસુવા વિસ્તારમાં ભોટેકોશી નદી પાસે ઘરો, રસ્તાઓ અને પુલોને મોટા પાયે નુકસાન થયેલું જોવા મળે છે.
આ આપત્તિ અંગે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહ સાથે ફોન પર વાત કરી હતી અને તેમને પરિસ્થિતિનો સામનો કરવા માટે શક્ય તમામ માનવતાવાદી મદદ આપવાનો વિશ્વાસ અપાવ્યો હતો. નવી દિલ્હીએ પડોશી દેશને રાહત સામગ્રીનો પ્રથમ જથ્થો પણ મોકલી દીધો છે. કાઠમંડુ સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે ભારતીય નાગરિકોની મદદ અને માહિતી માટે હેલ્પલાઇન નંબર જાહેર કર્યા છે. એક્સ પરની પોસ્ટમાં જણાવાયું છે કે લોકો +977 985 131 6807 અથવા +977 970 910 7500 પર સંપર્ક કરી શકે છે. ભારતીય દૂતાવાસે જણાવ્યું કે નેપાળમાં અચાનક આવેલા પૂરથી પ્રભાવિત ભારતીય નાગરિકોના ઝડપી બચાવ અને તેમને રાહત પહોંચાડવા માટે તે નેપાળ સરકારના સંબંધિત અધિકારીઓના સંપર્કમાં છે.
નેપાળ ટૂરિઝમ બોર્ડે પણ મદદ માટે ટોલ-ફ્રી ઇમરજન્સી નંબર 1234, હોટલાઇન 1144 અને ટૂરિસ્ટ પોલીસનો નંબર 9851289445 જાહેર કર્યો છે. બીજિંગ સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસે પણ 0086 185 1428 4905 હેલ્પલાઇન નંબર જાહેર કર્યો છે, જેના પર વોટ્સએપ દ્વારા પણ સંપર્ક કરી શકાય છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર લાપતા થયેલા આશરે 500 લોકોમાં ઓછામાં ઓછા 133 ભારતીયો અને 37 NRIનો સમાવેશ થાય છે. ઓછામાં ઓછા 50 ભારતીયો, જેઓ કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પર ગયા હતા, તેઓ પણ લાપતા લોકોમાં સામેલ છે. બિનનફાકારક સંસ્થા ઈશા ફાઉન્ડેશને જણાવ્યું કે તેના 77 સભ્યો લાપતા છે, જેઓ એક ઇમિગ્રેશન સેન્ટર પર હાજર હતા.
કાઠમંડુમાં ભારતીય દૂતાવાસ ઉપરાંત તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, કેરળ, રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશ સહિત અનેક રાજ્યોએ પણ પ્રભાવિત ભારતીયો અને તેમના પરિવારો માટે હેલ્પલાઇન શરૂ કરી છે. સમ્રાટ ટૂર્સ એન્ડ ટ્રાવેલ એજન્સી અનુસાર, પ્રભાવિત ભારતીયોમાંથી ઓછામાં ઓછા 59 લોકો કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પર ગયેલા તીર્થયાત્રીઓ હતા. નેપાળમાં સંચાર વ્યવસ્થા ખોરવાઈ જવાને કારણે પ્રભાવિત ભારતીયો વિશે હજુ ખૂબ ઓછી માહિતી મળી શકી છે.
તમિલનાડુના 57 પ્રવાસીઓમાંથી 37નો હજુ સુધી કોઈ પત્તો લાગ્યો નથી, જ્યારે અન્ય 20 પ્રવાસીઓ વિશે માહિતી મળી છે. જણાવવામાં આવે છે કે આ પ્રવાસીઓ હિમાલયમાં આવેલા એક મંદિર તરફ જઈ રહ્યા હતા. બીજી તરફ પશ્ચિમ બંગાળના અનેક લોકોનો પણ સંપર્ક થઈ શક્યો નથી. તેમાં કોલકાતાથી કૈલાશ-માનસરોવર યાત્રા પર ગયેલા 32 સભ્યોના એક જૂથનો પણ સમાવેશ થાય છે.
આપત્તિ અંગે નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહે કહ્યું કે આખો દેશ “આઘાતમાં છે અને ખૂબ જ દુઃખી છે.” કેટલાક બચી ગયેલા લોકોએ જણાવ્યું કે તેમણે પોતાના પરિવારના સભ્યોને પૂરના પાણીમાં તણાતા જોયા હતા. અચાનક આવેલા પૂરની અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં અત્યાર સુધીમાં આશરે 8 ટન રાહત સામગ્રી મોકલવામાં આવી છે. ભારત ઉપરાંત અમેરિકા, ચીન, યુરોપિયન યુનિયન સહિત અનેક દેશોએ રાહત સામગ્રી મોકલી છે અથવા મદદનું વચન આપ્યું છે.
નેપાળની આ કુદરતી આફતથી વિશ્વના અનેક દેશો પ્રભાવિત થયા છે. ઓસ્ટ્રેલિયાના પણ અનેક લોકો લાપતા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થની અલ્બાનીઝે પુષ્ટિ કરી છે કે લાપતા લોકોમાં 34 ઓસ્ટ્રેલિયન નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. આ દરમિયાન ન્યૂઝીલેન્ડના વિદેશ બાબતો અને વેપાર મંત્રાલયે જણાવ્યું કે તેને આ વિસ્તારમાં હાજર ન્યૂઝીલેન્ડના “કેટલાક” નાગરિકો વિશે માહિતી મળી છે અને તે તેમના પરિવારોના સંપર્કમાં છે. જોકે, મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હજુ સુધી કોણ પ્રભાવિત થયું છે તે અંગે કોઈ “સત્તાવાર અથવા પુષ્ટિ થયેલી માહિતી” ઉપલબ્ધ નથી.
મંત્રાલયે વધુમાં જણાવ્યું કે ભારતમાં આવેલું ન્યૂઝીલેન્ડનું હાઈ કમિશન પણ નેપાળના અધિકારીઓ પાસેથી તાત્કાલિક માહિતી મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. યુક્રેનના વિદેશ મંત્રાલયે સ્થાનિક અધિકારીઓ પાસેથી મળેલી માહિતીના આધારે જણાવ્યું છે કે નેપાળ-તિબેટ સરહદ પર અચાનક આવેલા પૂર બાદ યુક્રેનના 53 નાગરિકો લાપતા છે. મંત્રાલયે કહ્યું કે લાપતા નાગરિકોમાંથી કોઈના મોત કે ઈજાગ્રસ્ત થવાની માહિતી હજુ સુધી મળી નથી. લાપતા લોકોના સંબંધીઓ તરફથી તેમને સતત સંદેશાઓ મળી રહ્યા છે.
નેપાળના વડાપ્રધાન શાહના કાર્યાલયે જણાવ્યું કે રસુવા વિસ્તારમાં ભોટેકોશી નદીમાં અચાનક આવેલા પૂરની અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં આશરે 8 ટન રાહત સામગ્રી મોકલવામાં આવી છે. સચિવાલય અનુસાર, બુધવારે સાંજે નેપાળ સેનાના 8 ટ્રક દ્વારા આ સામગ્રી મોકલવામાં આવી હતી. તેમાં 500 મચ્છરદાની, 500 ધાબળા, 500 સોલર લાઇટ, 500 સોલર પેનલ અને 220 સ્લીપિંગ બેગ સહિતની વસ્તુઓનો સમાવેશ થાય છે.
નેપાળના વિદેશમંત્રી શિશિર ખનાલે સંસદમાં જણાવ્યું કે સ્થાનિક સમય અનુસાર સવારે 8:37 વાગ્યે તિબેટ વિસ્તારમાં ભૂકંપ આવ્યો હતો. તેના માત્ર 3 મિનિટ બાદ અચાનક પૂર આવ્યાના અહેવાલ મળ્યા હતા. આ પરથી આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે ભૂકંપના આંચકાને કારણે હિમનદી તૂટી હશે અને તેના કારણે પૂર આવ્યું હશે.
નેપાળી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર ભોટેકોશી નદીમાં પૂરનું પાણી ઝડપથી વધ્યું હતું, જેના કારણે તિબેટ સરહદને અડીને આવેલા રસુવા અને ધાદિંગ જિલ્લાઓ પ્રભાવિત થયા હતા. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે નેપાળ-તિબેટ સરહદ પર આવેલી લેન્ડે નદીમાં પાણીનું સ્તર વધવા અને ચટ્ટાનો ખસવાને કારણે રસુવા જિલ્લાના સરહદી શહેર તિમુરેમાં ભોટેકોશી મારફતે ત્રિશૂલી નદીમાં ભયાનક પૂર આવ્યું હતું.
ત્યારબાદ પૂરનું પાણી નદીના માર્ગે નુવાકોટ, ચિતવન, ગોરખા, તનહું અને નાવલપરાસી પૂર્વ જેવા અન્ય જિલ્લાઓમાં ફેલાયું હતું. આ રીતે કાઠમંડુથી આશરે 70થી 200 કિલોમીટર દૂર સુધીના વિસ્તારો પણ પૂરની ઝપેટમાં આવી ગયા હતા.
