રાખડી માત્ર કાંડા પર બાંધવામાં આવતો દોરો નથી, પરંતુ તે ભાઈ-બહેન વચ્ચેના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને એકબીજાની રક્ષા કરવાના સંબંધનું પ્રતીક છે. રક્ષાબંધનના દિવસે રાખડી બાંધતી વખતે બહેન પોતાના ભાઈના સારા સ્વાસ્થ્ય, લાંબા આયુષ્ય, સુખ-સમૃદ્ધિ અને પ્રગતિની કામના કરે છે. બીજી તરફ ભાઈ પણ દરેક સુખ-દુઃખમાં બહેનનો સાથ આપવાનો અને તેની રક્ષા કરવાનું વચન આપે છે.
આ જ કારણ છે કે રાખડી બાંધવાની વિધિ અને તેની સાથે જોડાયેલી નાની-નાની બાબતોનું પણ ખાસ મહત્વ હોય છે. જોકે, ઘણી બહેનોના મનમાં સવાલ થાય છે કે ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધતી વખતે કેટલી ગાંઠો બાંધવી જોઈએ? શું ત્રણ ગાંઠ બાંધવી શુભ માનવામાં આવે છે કે પછી તેની કોઈ બીજી પરંપરા છે? આવો, રાખડીની ગાંઠ સાથે જોડાયેલી માન્યતાઓ અને તેના ખાસ મહત્વ વિશે જ્યોતિષાચાર્ય અને ન્યૂમરોવાણીના સિદ્ધાર્થ એસ. કુમાર પાસેથી જાણીએ.
કેવી રાખડી બાંધવી જોઈએ?
‘શબ્દકલ્પદ્રુમ’માં ‘રક્ષા’ શબ્દની વ્યાખ્યા કરતી વખતે ભવિષ્યોત્તર પુરાણમાં રક્ષાબંધનની વિધિનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. તેમાં રક્ષા-સૂત્ર માટે ‘વિચિત્રં ગ્રથિતં સૂત્રમ્’ શબ્દનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તેનો અર્થ સુંદર રીતે ગૂંથેલો દોરો થાય છે. આથી રાખડીનો દોરો નવો, સ્વચ્છ, મજબૂત અને સારી રીતે ગૂંથેલો હોવો જોઈએ. કોટન અથવા રેશમના દોરાથી બનેલી રાખડીને સારો વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. રાખડી ન તો ખૂબ ઢીલી બાંધવી જોઈએ અને ન તો એટલી ટાઇટ કે કાંડામાં કોઈ પ્રકારની તકલીફ થાય.
ત્રણ ગાંઠ બાંધવી કેમ શુભ માનવામાં આવે છે?
રાખડીમાં ત્રણ ગાંઠ બાંધવી શુભ માનવામાં આવે છે. માન્યતા અનુસાર આ ત્રણ ગાંઠો ભાઈ-બહેનના સંબંધમાં પ્રેમ, વિશ્વાસ અને સુરક્ષાનું પ્રતીક છે. ગાંઠ બાંધતી વખતે ભાઈના લાંબા આયુષ્ય, સારા સ્વાસ્થ્ય અને સુખ-સમૃદ્ધિની કામના કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ત્રણ ગાંઠો મન, વચન અને કર્મથી સંબંધ નિભાવવાના સંકલ્પનું પણ પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
1. પહેલી ગાંઠ – રક્ષા અને સુરક્ષા
પહેલી ગાંઠ ભાઈને નકારાત્મક ઊર્જા, મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓ અને જીવનમાં આવનારા સંકટોથી સુરક્ષિત રાખવાની કામના સાથે બાંધવામાં આવે છે. તેને શારીરિક અને માનસિક સુરક્ષાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.
2. બીજી ગાંઠ – પ્રેમ અને વિશ્વાસ
બીજી ગાંઠ ભાઈ-બહેન વચ્ચેના પ્રેમ, વિશ્વાસ અને મજબૂત સંબંધનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તેનો ભાવ એ છે કે જીવનમાં પરિસ્થિતિઓ ગમે તેટલી બદલાય, પરંતુ બંને હંમેશા એકબીજાનો સાથ આપતા રહેશે.
3. ત્રીજી ગાંઠ – સુખ, સમૃદ્ધિ અને લાંબું આયુષ્ય
ત્રીજી ગાંઠ ભાઈના સારા સ્વાસ્થ્ય, આર્થિક પ્રગતિ, સફળતા અને લાંબા આયુષ્યની મંગળકામના સાથે બાંધવામાં આવે છે. તેના માધ્યમથી જીવનમાં સ્થિરતા, ખુશહાલી અને સતત પ્રગતિ માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
ત્રણ ગાંઠ બાંધવી ફરજિયાત છે?
જોકે, શાસ્ત્રોમાં ત્રણ ગાંઠ બાંધવાનો એવો કોઈ ફરજિયાત નિયમ નથી, જે દરેક સ્થળે અને દરેક પરંપરામાં સમાન રીતે લાગુ પડે. તેમ છતાં, ત્રણ ગાંઠ બાંધવાની પરંપરા ખૂબ જ પ્રચલિત છે અને તેને શુભ માનવામાં આવે છે. રક્ષાબંધનના દિવસે રાખડી બાંધતી વખતે સૌથી મહત્વની વાત ભાઈ-બહેન વચ્ચેનો પ્રેમ, વિશ્વાસ અને એકબીજા પ્રત્યેની લાગણી છે.
