ભારતીય નૌકાદળે લાંબા અંતરની દરિયાઈ જાસૂસીના 50 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા

Kamlesh
2 Min Read

સુપર કોન્સ્ટેલેશનથી P-8I સુધીની સફર, હિંદ મહાસાગર સહિતના વિસ્તારોમાં પાંચ દાયકાથી દરિયાઈ દેખરેખ

Ahmedabad :  ભારતીય નૌકાદળે લાંબા અંતરની દરિયાઈ જાસૂસી (Long-Range Maritime Reconnaissance – LRMR) કામગીરીના 50 વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. આ પ્રસંગે 18 નવેમ્બર 2026ના રોજ નૌકાદળ દ્વારા સુવર્ણ જયંતિની ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. આ સીમાચિહ્ન ઇન્ડિયન નેવલ એર સ્ક્વોડ્રન (INAS) 312 ‘આલ્બાટ્રોસ’ના કમિશનિંગની 50મી વર્ષગાંઠ સાથે જોડાયેલું છે.

1971ના યુદ્ધ બાદ દરિયાઈ વિસ્તારોમાં દેખરેખ રાખવા માટે કિનારા આધારિત લાંબા અંતરની પેટ્રોલિંગ વિમાનોની જરૂરિયાત ઊભી થઈ હતી. આ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય નૌકાદળે લાંબા અંતરની દરિયાઈ જાસૂસીની જવાબદારી સંભાળી હતી. 18 નવેમ્બર 1976ના રોજ ગોવાના INS હંસા ખાતે INAS 312નું કમિશનિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. શરૂઆતમાં ભારતીય વાયુસેના પાસેથી મળેલા પાંચ લોકહીડ સુપર કોન્સ્ટેલેશન વિમાનોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

વર્ષ 1977માં ઇલ્યુશિન Il-38 વિમાનોનો સમાવેશ થતાં નૌકાદળની દરિયાઈ જાસૂસી અને સબમરીન વિરોધી યુદ્ધની ક્ષમતામાં વધારો થયો હતો. ત્યારબાદ 1988માં ટુપોલેવ Tu-142M વિમાનો INAS 312માં સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા, જેના કારણે સમગ્ર હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં નૌકાદળની પેટ્રોલિંગ ક્ષમતાનો વિસ્તાર થયો હતો.

વર્ષ 2013માં INS રાજાલી, અરક્કોનમ ખાતે બોઇંગ P-8I વિમાનોનો સમાવેશ નૌકાદળની ક્ષમતામાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન સાબિત થયો હતો. આ વિમાનો દ્વારા દરિયાઈ ગુપ્ત માહિતી એકત્રિત કરવા, દેખરેખ રાખવા, સબમરીન વિરોધી કામગીરી અને દરિયાઈ પ્રહારની ક્ષમતાઓમાં વધારો થયો હતો.

છેલ્લા પાંચ દાયકાઓ દરમિયાન ભારતીય નૌકાદળના LRMR વિમાનોએ ઓપરેશન કેક્ટસ, ઓપરેશન વિજય, ઓપરેશન પરાક્રમ અને ઓપરેશન સિંદૂર સહિતના વિવિધ અભિયાનોમાં સહયોગ આપ્યો છે. આ ઉપરાંત ચાંચિયાગીરી વિરોધી કામગીરી તેમજ શોધ અને બચાવ અભિયાનોમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.

હાલમાં INS રાજાલી, અરક્કોનમ ખાતે INAS 312 અને INS હંસા, ગોવા ખાતે INAS 316ના P-8I વિમાનો હિંદ મહાસાગર અને તેની બહારના વિસ્તારોમાં ભારતના દરિયાઈ હિતોની સુરક્ષા માટે સતત દેખરેખ રાખી રહ્યા છે.

આ સુવર્ણ જયંતિ પ્રસંગે ભારતીય નૌકાદળે વિમાનચાલકો, મિશન ક્રૂ, જાળવણી કર્મચારીઓ અને સહાયક સ્ટાફની પેઢીઓના યોગદાનને યાદ કરીને તેમનું સન્માન કર્યું છે. પાંચ દાયકાની આ સફર ભારતીય નૌકાદળની દરિયાઈ દેખરેખ અને સુરક્ષા ક્ષમતાના વિકાસને દર્શાવે છે.

Share This Article