દૂધ આપણા ડેઇલી રૂટિનનો એક મહત્વનો ભાગ છે અને તેને સંપૂર્ણ આહાર માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને બાળકોને દૂધ પીવા માટે જરૂરથી આપવામાં આવે છે. પરંતુ જો આ જ દૂધમાં ભેળસેળ કરવામાં આવે તો તે ખૂબ જ ચિંતાની બાબત બની શકે છે. અવારનવાર દૂધમાં વિવિધ પ્રકારના કેમિકલ્સ, ખાસ કરીને ડિટર્જન્ટની ભેળસેળના કિસ્સાઓ સામે આવતા રહે છે. આ મામલે કાર્યવાહી પણ કરવામાં આવે છે, તેમ છતાં કેટલાક લોકો વધુ નફો કમાવાની લાલચમાં દૂધમાં ભેળસેળ કરતા રહે છે. તમે ઘરે જ કેટલીક સરળ રીતોથી જાણી શકો છો કે દૂધમાં ડિટર્જન્ટની ભેળસેળ છે કે નહીં.
લોકો દૂધમાં ડિટર્જન્ટની ભેળસેળ એટલા માટે કરે છે કે જેથી દૂધ વધુ તાજું દેખાય અને તેમાં અસલી દૂધ જેવું ઘટ્ટપણું અનુભવાય. તેથી દૂધ ખરીદતી વખતે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે. આ ઉપરાંત ઘરે લાવેલા દૂધની પણ એકવાર તપાસ કરી લેવી જોઈએ અને ત્યારબાદ જ તેનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.
આ સરળ ટેસ્ટથી કરો તપાસ
FSSAI અનુસાર, દૂધમાં ડિટર્જન્ટની ભેળસેળ છે કે નહીં તે જાણવા માટે એક ગ્લાસમાં 5થી 10 મિલી દૂધ લો. ત્યારબાદ ચમચીની મદદથી તેને ઝડપથી હલાવો. જો દૂધમાં વધારે પ્રમાણમાં ફીણ બને અને તેના પર બબલ્સ લાંબા સમય સુધી રહે તો દૂધમાં ડિટર્જન્ટની ભેળસેળ હોવાની શક્યતા છે. સામાન્ય શુદ્ધ દૂધને હલાવવાથી પણ થોડા ફીણ કે બબલ્સ બની શકે છે, પરંતુ તે સામાન્ય રીતે ઝડપથી ઓસરી જાય છે.
આ બીજી રીતથી પણ કરી શકાય છે તપાસ
તમે દૂધમાં આયોડિન ટિન્ચરની કેટલીક ટીપાં નાખીને પણ તપાસ કરી શકો છો. જો દૂધમાં સ્ટાર્ચ જેવી ભેળસેળ હોય તો તેનો રંગ ઘેરો વાદળી થવા લાગે છે. આ ટેસ્ટ માટે પહેલાં દૂધને ઉકાળી લો અને ત્યારબાદ તેને સંપૂર્ણપણે ઠંડું થવા દો. ઠંડું થયા પછી જ આયોડિન ટેસ્ટ કરો.
નોંધ: ઘરેલું ટેસ્ટ માત્ર પ્રાથમિક તપાસ માટે છે. દૂધની ભેળસેળની ચોક્કસ પુષ્ટિ માટે માન્ય લેબોરેટરી ટેસ્ટ જરૂરી છે.
દૂધ ખરીદતી વખતે આ બાબતોનું રાખો ધ્યાન
આજકાલ બજારમાં નકલી અથવા ભેળસેળવાળું દૂધ મળવાના કિસ્સાઓ સામે આવે છે. કેટલાક લોકો જાણીતી બ્રાન્ડ સાથે મળતા આવતા પેકેટ બનાવીને નકલી દૂધ વેચવાનો પ્રયાસ પણ કરે છે. તેથી પેકેટ ખરીદતી વખતે તેના પર લખેલી સ્પેલિંગ અને લોગો જરૂર ચેક કરો. પેકેટવાળું દૂધ ખરીદતી વખતે તેના પર FSSAIનો લોગો અને માન્ય લાઇસન્સ નંબર છે કે નહીં તે પણ તપાસવું જોઈએ. આથી ઉત્પાદનની વિશ્વસનીયતા અંગે પ્રાથમિક ખાતરી મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત બજારમાં કેટલાક સ્થાનિક બ્રાન્ડના દૂધના પાઉચ અને પેકેટ પણ ઉપલબ્ધ હોય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં આવા ઉત્પાદનો વેચવાથી દુકાનદારોને વધુ માર્જિન મળતું હોવાથી તેઓ તેને વેચવાનું પસંદ કરી શકે છે. તેથી દૂધ ખરીદતી વખતે બ્રાન્ડ, પેકેટની સીલ, લેબલ અને FSSAIની વિગતો ચકાસીને જ ખરીદી કરવી વધુ યોગ્ય છે.

