કેન્સર એક ગંભીર બીમારી છે, જેની સમયસર સારવાર ન કરવામાં આવે તો જીવલેણ બની શકે છે. કેન્સરના અનેક પ્રકાર છે. મહિલાઓમાં સામાન્ય રીતે બ્રેસ્ટ કેન્સરના કેસ વધુ જોવા મળતા હોવાથી ઘણા લોકો માને છે કે બ્રેસ્ટ કેન્સર માત્ર મહિલાઓને જ થાય છે. પરંતુ હકીકત એ છે કે પુરુષોને પણ બ્રેસ્ટ કેન્સર થઈ શકે છે.
આથી પુરુષોએ પણ પોતાના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સાવચેત રહેવું જરૂરી છે. જો છાતીમાં અથવા નિપલની આસપાસ ગાંઠ અનુભવાય, દુખાવો થાય કે કોઈ અસામાન્ય ફેરફાર જોવા મળે, તો તેને સામાન્ય સોજો કે ફોડો સમજીને અવગણવો નહીં. આવા લક્ષણો અન્ય સામાન્ય કારણોસર પણ હોઈ શકે છે, પરંતુ તેની સાચી જાણકારી તપાસ બાદ જ મળી શકે છે.
ચાલો, પુરુષોમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરનાં લક્ષણો, સાવચેતી અને કઈ બાબતોને અવગણવી ન જોઈએ તે જાણીએ.
પુરુષોમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરનાં લક્ષણો
1. છાતીમાં દુખાવો અથવા ગાંઠ થવી
બ્રેસ્ટ કેન્સરનું એક સંભવિત શરૂઆતનું લક્ષણ છાતી અથવા નિપલની આસપાસ ગાંઠ થવી છે. પુરુષોમાં પણ આવી ગાંઠ થઈ શકે છે.
ઘણીવાર લોકો તેને સામાન્ય ગાંઠ, ઈજાને કારણે થયેલો સોજો અથવા ફોડો સમજીને અવગણે છે. જોકે, છાતીમાં થતી દરેક ગાંઠ કેન્સર હોતી નથી. તેમ છતાં, ગાંઠ નવી હોય અથવા લાંબા સમય સુધી રહે તો ડૉક્ટરની તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
2. નિપલ અંદરની તરફ ખેંચાઈ જવી
જો પહેલાં સામાન્ય દેખાતી નિપલ ધીમે ધીમે અંદરની તરફ ખેંચાવા લાગે અથવા તેમાં અસામાન્ય ફેરફાર જોવા મળે, તો તેને અવગણવું નહીં.
નિપલમાં આવો ફેરફાર બ્રેસ્ટ કેન્સર સહિત કેટલીક અન્ય સમસ્યાઓનો સંકેત પણ હોઈ શકે છે. તેથી તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
3. નિપલમાંથી પ્રવાહી અથવા લોહી નીકળવું
જો પુરુષની નિપલમાંથી અચાનક પ્રવાહી, પરુ જેવો પદાર્થ અથવા લોહી નીકળે, તો તેને સામાન્ય બાબત માનીને અવગણવું નહીં.
આવા લક્ષણો વિવિધ કારણોસર થઈ શકે છે, પરંતુ તેની તપાસ કરાવવી જરૂરી છે, જેથી યોગ્ય કારણ જાણી શકાય.
4. છાતીમાં અચાનક સોજો અથવા બગલમાં ગાંઠ
પુરુષોમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરનાં અન્ય સંભવિત લક્ષણોમાં છાતીની ત્વચામાં ફેરફાર, ઘા પડવો, નિપલની આસપાસ લાલાશ અથવા બગલમાં લસિકાગ્રંથિઓ (લિમ્ફ નોડ્સ) ફૂલી જવાનો સમાવેશ થાય છે.
જો છાતીમાં અસામાન્ય સોજો, ત્વચામાં ફેરફાર અથવા બગલમાં ગાંઠ જણાય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
આ લક્ષણોને ભૂલથી પણ અવગણશો નહીં
જો તમને છાતીમાં અથવા નિપલની આસપાસ ગાંઠ અનુભવાય, નિપલ અંદરની તરફ ખેંચાઈ જાય કે તેમાંથી લોહી નીકળે, તો શક્ય તેટલી વહેલી તકે ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરો. જરૂર જણાય તો ડૉક્ટર તમને બ્રેસ્ટ નિષ્ણાત અથવા કેન્સરના નિષ્ણાત પાસે મોકલી શકે છે.
બ્રેસ્ટ કેન્સરની સારવાર રોગના પ્રકાર, તબક્કા અને અન્ય તબીબી પરિબળો પર આધારિત હોય છે. તેમાં સર્જરી, રેડિયોથેરાપી, કીમોથેરાપી અથવા અન્ય સારવારનો સમાવેશ થઈ શકે છે. દરેક દર્દીને નિપલ દૂર કરવાની જરૂર પડતી નથી; સારવારનો નિર્ણય નિષ્ણાત ડૉક્ટર કરે છે.
પુરુષોમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરનું જોખમ ઘટાડવા શું કરવું?
બ્રેસ્ટ કેન્સરના તમામ કેસને અટકાવવાની ખાતરી આપી શકાતી નથી, પરંતુ સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવવાથી એકંદર સ્વાસ્થ્ય જાળવવામાં મદદ મળે છે.
– નશાથી દૂર રહો: તમાકુ અને અન્ય હાનિકારક નશીલા પદાર્થોથી દૂર રહો.
– નિયમિત કસરત કરો: દરરોજ ચાલવું અને શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે.
– સંતુલિત આહાર લો: ફળો, શાકભાજી, આખા અનાજ અને પૌષ્ટિક ખોરાકનો સમાવેશ કરો.
– શરીરમાં થતા ફેરફારો પર ધ્યાન આપો: છાતી અથવા નિપલમાં કોઈ અસામાન્ય ફેરફાર જણાય તો તપાસ કરાવો.
– જરૂર મુજબ તબીબી તપાસ કરાવો: ખાસ કરીને પરિવારમાં બ્રેસ્ટ કેન્સરનો ઇતિહાસ હોય અથવા અન્ય જોખમી પરિબળો હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લો.
ખાસ નોંધ: પુરુષોમાં બ્રેસ્ટ કેન્સર મહિલાઓની સરખામણીમાં દુર્લભ છે, પરંતુ શક્ય છે. છાતીમાં ગાંઠ થવાનો અર્થ હંમેશાં કેન્સર એવો નથી. તેમ છતાં, સમયસર તપાસ અને યોગ્ય સારવાર ગંભીર પરિણામોનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
