દેશભરમાં 20 ટકા એથનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20)ના અમલને લઈને વાહનચાલકોમાં અનેક સવાલો અને ચિંતાઓ છે. સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી વાહનનું એન્જિન ખરાબ થઈ જાય છે? આ ચર્ચા અને આશંકાઓ વચ્ચે દેશની પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા IIT કાનપુરના સંશોધકોએ રાહત આપતો મોટો દાવો કર્યો છે.
સંશોધકોના જણાવ્યા મુજબ, તેમના અભ્યાસમાં E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી વાહનોના માઇલેજમાં કોઈ નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો નથી. સાથે જ એવો પણ કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો મળ્યો નથી કે E20 ફ્યૂલથી નવી કે જૂની ગાડીઓના એન્જિનને કોઈ પ્રકારનું નુકસાન થાય છે.
માઇલેજ પર શું અસર પડે છે? IIT કાનપુરનું સંશોધન શું કહે છે?
તાજેતરમાં પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે E20 ફ્યૂલના ઉપયોગથી કેટલાક વાહનોમાં માઇલેજમાં લગભગ 5 ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે. જોકે મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ તેના પર્યાવરણીય અને અન્ય લાભો આ નાનકડા ઘટાડા કરતાં ઘણાં વધારે છે.
PTIના અહેવાલ અનુસાર IIT કાનપુરના મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગ વિભાગની એન્જિન રિસર્ચ લેબોરેટરીના પ્રોજેક્ટ સાયન્ટિસ્ટ ધ્રુવ રાજ કરાણાએ જણાવ્યું કે સંસ્થાના અભ્યાસમાં E20 ફ્યૂલથી માઇલેજમાં થતો ઘટાડો 5 ટકાથી પણ ઓછો જોવા મળ્યો છે.
તેમણે વધુમાં કહ્યું કે માઇલેજમાં 5 ટકા સુધીનો તફાવત માત્ર ફ્યૂલને કારણે જ હોય એવું જરૂરી નથી. સામાન્ય અથવા શુદ્ધ પેટ્રોલ સાથે પણ સતત બે વખત ટેસ્ટ કરવામાં આવે તો આવા પરિણામો મળી શકે છે.
માઇલેજ ઘટવાનું સાચું કારણ શું?
IIT કાનપુરના અભ્યાસ મુજબ, માઇલેજમાં થતો ફેરફાર ફ્યૂલ કરતાં વધુ ડ્રાઇવિંગ કરવાની રીત, રસ્તાની સ્થિતિ અને વાહનની યોગ્ય જાળવણી પર આધાર રાખે છે.
શું ખરેખર E20 પેટ્રોલથી એન્જિન ખરાબ થાય છે?
ધ્રુવ રાજ કરાણાએ જણાવ્યું કે વિસ્તૃત અને વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણોમાં એ સાબિત થયું છે કે E20 ફ્યૂલના ઉપયોગથી એન્જિનને કોઈ નુકસાન, કાટ (Corrosion) અથવા અન્ય ટેક્નિકલ સમસ્યાઓ થતી નથી. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલા એવા દાવાઓને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યા કે E20 પેટ્રોલના કારણે વાહનો ખરાબ થઈ રહ્યા છે.
તેમણે આવા દાવાઓને વૈજ્ઞાનિક રીતે પાયાવિહોણા ગણાવ્યા અને વાહનચાલકોને સલાહ આપી કે સોશિયલ મીડિયા પર વેરિફિકેશન વગર ફેલાતી પોસ્ટ પર વિશ્વાસ કરવાને બદલે પોતાની ગાડીના ઉત્પાદક કંપનીના મેન્યુઅલ અને પેટ્રોલિયમ તથા પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયની માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું જોઈએ.
E85 ફ્યૂલનું પણ સફળ પરીક્ષણ
IIT કાનપુરમાં આ સંશોધન પ્રોફેસર અવિનાશ કુમાર અગ્રવાલના નેતૃત્વમાં ચાલી રહ્યું છે. તેઓ એન્જિન રિસર્ચ લેબોરેટરીના વડા છે. તેમની ટીમ લાંબા સમયથી એથનોલ મિશ્રિત ઇંધણ પર વ્યાપક સંશોધન કરી રહી છે.
ટીમે 85 ટકા એથનોલ ધરાવતા E85 ફ્યૂલનું પણ સફળ પરીક્ષણ કર્યું છે. જોકે ધ્રુવ રાજ કરાણાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે E85 જેવા ઉચ્ચ એથનોલ મિશ્રણ માટે ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલા એન્જિન અને તેની અનુકૂળ ફ્યૂલ સિસ્ટમ જરૂરી હોય છે
એથનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ કાર્યક્રમને લઈને થઈ રહેલી ટીકાનો જવાબ આપવા માટે પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયે તાજેતરમાં વિગતવાર પ્રશ્નોત્તરી (Q&A) જાહેર કરી હતી.
મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, E20 પેટ્રોલ E10 અથવા સામાન્ય પેટ્રોલની સરખામણીએ વધુ સ્વચ્છ, ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું અને વધુ કાર્યક્ષમ ઇંધણ છે. દેશમાં તેનો અમલ કરતા પહેલાં વર્ષો સુધી વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણો કરવામાં આવ્યા હતા, વાહન ઉત્પાદક કંપનીઓ સાથે વ્યાપક ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને દેશમાં એથનોલનું ઉત્પાદન પણ વધારવામાં આવ્યું છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર E20 પેટ્રોલના ઉપયોગથી કાર્બન ઉત્સર્જનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે, જે પર્યાવરણ માટે ખૂબ જ લાભદાયી છે.
