દુનિયાના મોટા ભાગના દેશો આજે ખાદ્ય વસ્તુઓની જરૂરિયાત પૂરી કરવા માટે અન્ય દેશો પર નિર્ભર છે. જોકે, એક એવો નાનો દેશ પણ છે જે ખાદ્ય ક્ષેત્રે પોતાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં લગભગ સંપૂર્ણ રીતે આત્મનિર્ભર છે. આ દેશ પોતાની જમીન પર ખાવા-પીવાની અનેક પ્રકારની વસ્તુઓનું ઉત્પાદન કરે છે અને ખાસ વાત એ છે કે અહીંની આશરે 40 ટકા વસ્તી ભારતીય મૂળના લોકોની છે. અમે વાત કરી રહ્યા છીએ દક્ષિણ અમેરિકાના દેશ ગુયાનાની. ગુયાનાની કુલ વસ્તી આશરે 8 લાખ છે, જેમાં ભારતીય મૂળના લોકોની સંખ્યા લગભગ 3.5 લાખ હોવાનું કહેવાય છે.
19મી સદીમાં જ્યારે ભારત બ્રિટિશ શાસન હેઠળ હતું, ત્યારે મોટી સંખ્યામાં ભારતીયોને ગુયાનામાં શેરડીના ખેતરોમાં કામ કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા. આ લોકો મુખ્યત્વે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને આસપાસના વિસ્તારોમાંથી ગયા હતા. સમય જતાં તેઓ ત્યાં જ સ્થાયી થઈ ગયા અને આજે ગુયાનાની વસ્તીનો મોટો હિસ્સો ભારતીય મૂળના લોકોનો છે.
ગુયાનાનું ક્ષેત્રફળ આશરે ગુજરાત જેટલું છે, પરંતુ તેની વસ્તી ગુજરાતની સરખામણીએ ઘણી ઓછી છે. દેશની સૌથી મોટી વિશેષતાઓમાં તેની વિશાળ કુદરતી સંપત્તિનો પણ સમાવેશ થાય છે. ગુયાનાનો લગભગ 85 ટકા વિસ્તાર ગાઢ અને દુર્ગમ વરસાદી જંગલોથી ઢંકાયેલો છે. ગુયાનામાં ફળો, શાકભાજી, અનાજ, કઠોળ, બદામ, બીજ સહિત અનેક પ્રકારની ખાદ્ય વસ્તુઓનું સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન થાય છે. આ ઉપરાંત દૂધ, પનીર અને અન્ય ડેરી ઉત્પાદનો, મરઘાં, પોર્ક, બીફ તેમજ દરિયાઈ અને મીઠા પાણીની માછલીઓનું પણ ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે.
એટલે કે, ખાદ્ય ઉત્પાદનોની સાત મુખ્ય શ્રેણીઓમાં ગુયાના આત્મનિર્ભર હોવાનું કહેવાય છે. ખાસ વાત એ છે કે અમેરિકા, ચીન, રશિયા અને ભારત જેવા મોટા કૃષિપ્રધાન દેશો પણ આ તમામ શ્રેણીઓમાં સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભર નથી. ગુયાનાએ પોતાને દુનિયાથી અલગ કરી દીધું નથી. તે અન્ય આધુનિક દેશોની જેમ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર કરે છે. જોકે, તેની વિશેષતા એ છે કે પોતાના નાગરિકોની ખાદ્ય જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો તે પોતાની જમીન અને જળસંપત્તિના આધારે પૂરો કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
અહેવાલ મુજબ, અમેરિકા ચાર ખાદ્ય શ્રેણીઓમાં સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભર છે, જ્યારે બ્રિટન માત્ર બે શ્રેણીઓમાં આત્મનિર્ભર છે. ચીન અને વિયેતનામ જેવી કેટલીક મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ છ શ્રેણીઓમાં મજબૂત છે, પરંતુ સાતમી શ્રેણી માટે તેમને આયાત પર નિર્ભર રહેવું પડે છે.
