અમદાવાદ: બાળકોમાં વધતા સ્ક્રીન ટાઇમ અને ડિજિટલ માધ્યમોના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે અમદાવાદમાં માતા-પિતા હવે બાળકોમાં વાંચનની આદત વિકસાવવા માટે વધુ વ્યવહારુ અને ટકાઉ વિકલ્પો અપનાવી રહ્યા છે. શહેરમાં ક્યુરેટેડ બુક રીડિંગ અને એપ આધારિત બુક રેન્ટલ મોડલ્સ પ્રત્યે રસ સતત વધી રહ્યો છે, જે બાળકોને પુસ્તકો સાથે સતત જોડાયેલા રહેવામાં મદદરૂપ બની રહ્યા છે.
બાળકોની ઉંમર અનુસાર યોગ્ય પુસ્તકો પસંદ કરવી, વારંવાર નવા પુસ્તકો ખરીદવાનો ખર્ચ, સંગ્રહની સમસ્યા અને સમયની અછત જેવી પડકારો વચ્ચે અનેક પરિવારો હવે સબ્સ્ક્રિપ્શન આધારિત બુક રીડિંગ સેવાઓ તરફ વળી રહ્યા છે. આ મોડલ દ્વારા માતા-પિતાને ગુણવત્તાસભર પુસ્તકો સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય છે, જ્યારે બાળકોને નિયમિત રીતે નવા પુસ્તકો વાંચવાની તક મળે છે.
આ ક્ષેત્રમાં કાર્યરત એપ આધારિત બુક રેન્ટલ પ્લેટફોર્મ નીઓન અમદાવાદમાં ઝડપથી લોકપ્રિય બની રહ્યું છે. પ્લેટફોર્મ પર માતા-પિતા પોતાના બાળકની ઉંમર અને રસને અનુરૂપ પુસ્તકો પસંદ કરી શકે છે, ઘર સુધી ડિલિવરી મેળવી શકે છે અને સમયાંતરે પુસ્તકો બદલવાની સુવિધાનો લાભ લઈ શકે છે. હાલમાં ગુજરાતમાં આશરે 500 પરિવારો આ સેવાનો લાભ લઈ રહ્યા છે, જેમાં અમદાવાદ મહત્વપૂર્ણ બજાર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
નીઓનના સહ-સ્થાપક ક્રાંતિ ગડાએ જણાવ્યું હતું કે, “અમદાવાદ અમારા માટે સુખદ આશ્ચર્ય સાબિત થયું છે. માતા-પિતાની ઓર્ગેનિક ભલામણો દ્વારા પરિવારો નીઓન સાથે જોડાઈ રહ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે બાળકોમાં વાંચનની આદત વિકસાવવા માટે સરળ અને ગુણવત્તાયુક્ત વિકલ્પોની વાસ્તવિક જરૂરિયાત છે. આજના વ્યસ્ત જીવનમાં માતા-પિતા એવા ઉકેલો શોધી રહ્યા છે, જે તેમનો સમય બચાવે અને ગુણવત્તાયુક્ત પુસ્તકો સુધી સરળ પહોંચ સુનિશ્ચિત કરે.”
ટેક્નોલોજી સાથે સ્પર્ધા કરવાને બદલે, આવા એપ આધારિત મોડલ્સ ડિજિટલ સુવિધાનો ઉપયોગ કરીને પ્રિન્ટેડ પુસ્તકોનું વાંચન વધુ સરળ બનાવી રહ્યા છે. માતા-પિતા મોબાઇલ એપ દ્વારા પુસ્તકો શોધી શકે છે, પોતાની પસંદગીઓ સંચાલિત કરી શકે છે અને ડિલિવરી ટ્રેક કરી શકે છે, જ્યારે બાળકો સ્ક્રીનથી દૂર રહીને પુસ્તકો સાથે સમય વિતાવી શકે છે.
અમદાવાદનું મજબૂત શૈક્ષણિક વાતાવરણ પણ આ પરિવર્તનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. શાળાઓ અને માતા-પિતા હવે વાંચન યાદીઓ, ઉંમર આધારિત પુસ્તક ભલામણો અને રીડિંગ ચેલેન્જ જેવી પહેલો દ્વારા બાળકોમાં નિયમિત વાંચનની આદત વિકસાવવા પર ભાર મૂકી રહ્યા છે.
શહેરની બહુભાષી સંસ્કૃતિને ધ્યાનમાં રાખીને ગુજરાતી, અંગ્રેજી અને દ્વિભાષી પુસ્તકોની માંગ પણ વધી રહી છે. આ માંગને પહોંચી વળવા માટે નીઓન સ્થાનિક લેખકો અને પ્રકાશકો સાથે મળીને ગુજરાતી બાળપુસ્તકોનો સંગ્રહ વિસ્તારી રહ્યું છે. તાજેતરમાં જ પ્લેટફોર્મે આરજે ધ્વનિતના બાળકો માટેના દસ પુસ્તકો પોતાના સંગ્રહમાં ઉમેર્યા છે, જેથી સ્થાનિક ભાષા અને સંસ્કૃતિ સાથે જોડાયેલી વધુ વાર્તાઓ બાળકો સુધી પહોંચી શકે.
નવી પેઢીના આવા વાંચન મોડલ્સ માત્ર સુવિધા પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ સતત નવા પુસ્તકો ખરીદવાના વિકલ્પ કરતાં વધુ ટકાઉ મોડલ તરીકે પણ ઉભરી રહ્યા છે. બાળકોની બદલાતી રસ-રુચિ અનુસાર પુસ્તકો બદલવાની સુવિધા પરિવારોને વૈવિધ્યસભર વાંચનનો અનુભવ કરાવવાની સાથે ઘરમાં પુસ્તકોના અનાવશ્યક સંગ્રહને પણ ઘટાડે છે.
અમદાવાદમાં જોવા મળતો આ સકારાત્મક પ્રતિસાદ દર્શાવે છે કે આધુનિક જીવનશૈલી વચ્ચે પણ પરિવારો બાળકોમાં વાંચનની આદતને જીવંત રાખવા માટે નવી અને અનુકૂળ પદ્ધતિઓ અપનાવી રહ્યા છે. ક્યુરેટેડ પુસ્તક સંગ્રહ, વ્યક્તિગત ભલામણો, રીડિંગ ચેલેન્જ અને સમુદાય આધારિત પહેલો દ્વારા નીઓન એક એવું આધુનિક રીડિંગ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યું છે, જે ડિજિટલ સુવિધા અને પ્રિન્ટેડ પુસ્તકોના શાશ્વત મૂલ્ય વચ્ચે સંતુલન સ્થાપિત કરે છે.
