અચાનક થનારા હાર્ટ એટેક મોટાભાગે એકદમ અચાનક કે સંપૂર્ણ રીતે સાયલેન્ટ નથી હોતા. સામાન્ય રીતે તેના લક્ષણો ઘણા દિવસો કે મહિનાઓ પહેલાંથી જ દેખાવા લાગે છે. પરંતુ આ લક્ષણો એટલા હળવા હોય છે અથવા એટલું નાનું ડિસ્કમ્ફર્ટ આપે છે કે મોટાભાગના લોકો તેને અવગણી દે છે. જો આ લક્ષણોને સમયસર ઓળખી લેવામાં આવે અને યોગ્ય સારવાર મળી જાય, તો હાર્ટ એટેકને અટકાવી શકાય છે.
આશ્લોક હોસ્પિટલના સિનિયર કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. આલોક ચોપડાએ સડન હાર્ટ એટેકના કેટલાક બહુ હળવા પરંતુ ખતરનાક લક્ષણો વિશે માહિતી આપી છે. આ લક્ષણો ખૂબ જ સાયલેન્ટ અને સૂક્ષ્મ હોય છે. આ વોર્નિંગ સિગ્નલને ઓળખીને સમયસર સારવાર કરાવવી ખૂબ જરૂરી છે. ચાલો જાણીએ સડન હાર્ટ એટેકના સાયલેન્ટ વોર્નિંગ સિગ્નલ્સ વિશે.
હાર્ટ એટેકનું પહેલું લક્ષણ એ છે કે શરીર થાકે ત્યારે છાતીમાં દુખાવો થવો. ઘણીવાર છાતીમાં દુખાવો એકદમ વચ્ચે, એટલે કે સોલર પ્લેક્સસની નજીક શરૂ થાય છે, જ્યારે હૃદય ડાબી બાજુ હોય છે. આ દુખાવો ઉપર તરફ વધે છે અને એવું લાગે છે કે ગળું દબાઈ રહ્યું છે અને શ્વાસ અટકી રહ્યો છે. આ તકલીફ ગળાથી લઈને જડબા સુધી પહોંચે છે અને પછી બંને હાથોમાં પણ ફેલાય છે. ક્યારેક આ દુખાવો થાય છે અને ક્યારેક બંધ થઈ જાય છે, પરંતુ આ સલામત નથી. આવા દુખાવાને **એન્જાઇના** કહેવામાં આવે છે. આ પ્રકારનો દુખાવો હૃદયની ધમનીઓમાં બ્લોકેજનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરતી વખતે ઝડપથી શ્વાસ ચાલવો, સીડી ચઢતી વખતે શ્વાસ ફૂલવો અને થોડું રોકાતા જ આરામ મળવો. જો ફિઝિકલ એક્ટિવિટી દરમિયાન શ્વાસ બહુ ઝડપથી ચાલે અને સરળતાથી રાહત ન મળે, તો આ એ સંકેત છે કે હૃદયને પૂરતી માત્રામાં ઓક્સિજન મળતી નથી.
જો અચાનક પગોમાં સોજો આવવા લાગે, તો તે શરીરમાં પ્રવાહી (ફ્લૂઇડ) જમા થવાના કારણે હોઈ શકે છે, અને આ હાર્ટ એટેકનું શરૂઆતનું લક્ષણ બની શકે છે.
જો અચાનક શરીરનું સ્ટેમિના ઓછું લાગે, બિનજરૂરી રીતે થાક અનુભવાય અથવા રોજિંદા કામ પણ થકાવનારા લાગવા લાગે, તો એ સંકેત છે કે હૃદયની મસલ્સને પૂરતી માત્રામાં ઓક્સિજન મળી રહી નથી.
જો અચાનક ચક્કર આવે, બેહોશી જેવી લાગણી થાય અથવા હાર્ટબીટ ખૂબ તેજ લાગે, તો શરીરમાં થતા આ બદલાવ સમયસર ચેકઅપ ન કરાવીએ તો સાયલેન્ટ કિલર સાબિત થઈ શકે છે.
ડૉ. આલોક ચોપડા જણાવે છે કે આ પાંચેય લક્ષણો નાની સમસ્યા નથી, પરંતુ ગંભીર વોર્નિંગ સિગ્નલ્સ છે. જેટલી વહેલી તકે આ સંકેતોને સમજીને સારવાર લેવામાં આવશે, તેટલી વહેલી તકે હૃદય અને જીવન બંનેને બચાવી શકાય છે.
