આજકાલ એવી ઘણી ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે જેમાં નાની ઉંમરની બાળાઓમાં પિરિયડ્સ શરૂ થઈ રહ્યા છે. ઘણા માતા-પિતા તેના પાછળના કારણોને સમજી શકતા નથી. આ મુદ્દે ગાયનેકોલોજિસ્ટ ડૉક્ટર પ્રિયાએ વિગતવાર માહિતી આપી છે. તેમણે જણાવ્યું કે તેમની પાસે આવેલી એક દર્દીની માત્ર 7 વર્ષની દીકરીને પિરિયડ્સ શરૂ થઈ ગયા છે, જે સામાન્ય બાબત નથી. આ સ્થિતિને **’પ્રીકોશિયસ પ્યુબર્ટી’ (Precocious Puberty)** કહેવામાં આવે છે. તેથી માતા-પિતાએ સમયસર ધ્યાન આપી યોગ્ય તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.
7 વર્ષની ઉંમરે પિરિયડ્સ આવવું સામાન્ય નથી
ડૉક્ટર પ્રિયાના જણાવ્યા મુજબ, જો 8 વર્ષની ઉંમરે બાળકીમાં પિરિયડ્સ શરૂ થાય અથવા 6 વર્ષની ઉંમરે સ્તનોનો વિકાસ શરૂ થઈ જાય, તો તેને “બાળકી ઝડપથી મોટી થઈ રહી છે” કહીને અવગણવું ન જોઈએ. આ સમય પહેલાં યૌવનના લક્ષણો શરૂ થવાનો સંકેત હોઈ શકે છે.
નાની ઉંમરે પિરિયડ્સ આવવાના મુખ્ય કારણો
ડૉક્ટર પ્રિયાએ જણાવ્યું કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ સમસ્યા વધી રહી છે અને તેનું સૌથી મોટું કારણ બાળકોમાં વધતું મેદસ્વિતા છે.
બાળકોમાં મેદસ્વિતા મુખ્ય કારણો:
શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં ઘટાડો
વધુ સ્ક્રીન ટાઈમ
જંક ફૂડ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું વધતું સેવન
મેદસ્વિતાના કારણે શરીરમાં ફેટ સેલ્સ વધે છે, જેના કારણે એસ્ટ્રોજન હોર્મોનનું સ્તર વધી શકે છે. આ હોર્મોન મગજને સંકેત આપે છે કે બાળકીનું શરીર પ્યુબર્ટી અને પિરિયડ્સ માટે તૈયાર છે, જેના કારણે સમય પહેલાં યૌવન શરૂ થઈ શકે છે.
કોસ્મેટિક અને કેમિકલ્સ પણ જવાબદાર
ડૉક્ટર પ્રિયાએ જણાવ્યું કે કેટલાક કેમિકલ્સ શરીરમાં હોર્મોન જેવી અસર કરે છે.
તેમાં મુખ્યત્વે:
* BPA (Bisphenol A)
* Phthalates
આ કેમિકલ્સ પ્લાસ્ટિક, પરફ્યુમ અને કેટલાક કોસ્મેટિક ઉત્પાદનોમાં જોવા મળે છે. તેઓ શરીરના એન્ડોક્રાઇન સિસ્ટમને અસર પહોંચાડી હોર્મોનનું સંતુલન બગાડી શકે છે.
વધુ પડતા કોસ્મેટિક પ્રોડક્ટ્સના ઉપયોગથી પણ હોર્મોનલ અસંતુલન સર્જાઈ શકે છે, જેના કારણે કેટલાક કિસ્સાઓમાં વહેલી ઉંમરે પિરિયડ્સ શરૂ થવાનો ખતરો વધી જાય છે.
માતા-પિતાએ શું ધ્યાન રાખવું?
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, માતા-પિતાએ બાળકોની દૈનિક જીવનશૈલી પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
* રોજ ઓછામાં ઓછો 1 કલાક શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરાવવી
* જંક ફૂડ અને મીઠી પીણાંથી દૂર રાખવા
* પૂરતી અને નિયમિત ઊંઘ સુનિશ્ચિત કરવી
* સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડવો
* બાળકનું વજન સ્વસ્થ મર્યાદામાં જાળવવું
નાની ઉંમરે પિરિયડ્સ આવવાના નુકસાન
IVF નિષ્ણાત Shobha Guptaના જણાવ્યા મુજબ, જો કોઈ બાળકીમાં 7-8 વર્ષની ઉંમરે જ પિરિયડ્સ શરૂ થાય તો તે પ્રીકોશિયસ પ્યુબર્ટીનો સંકેત હોઈ શકે છે અને તેની તાત્કાલિક તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
તેમણે જણાવ્યું કે સમય પહેલાં યૌવન શરૂ થવાથી બાળકના શારીરિક તેમજ માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર પડી શકે છે.
માનસિક અસર
* તણાવ અને ચિંતા
* આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડો
* અન્ય બાળકો કરતાં વહેલા થતા શારીરિક ફેરફારોને સમજવામાં મુશ્કેલી
શારીરિક અસર
* એસ્ટ્રોજનના વહેલા પ્રભાવને કારણે હાડકાંની ગ્રોથ પ્લેટ્સ વહેલી બંધ થઈ શકે છે
* પુખ્ત વયે ઊંચાઈ ઓછી રહી શકે છે
* મેદસ્વિતા અને મેટાબોલિક સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે
* ભવિષ્યમાં પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકે છે
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો બાળકમાં સમય પહેલાં યૌવનના લક્ષણો જોવા મળે તો તેને સામાન્ય સમજી અવગણવાના બદલે તાત્કાલિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ, જેથી સમયસર તપાસ અને યોગ્ય સારવાર મળી શકે.
