“સમાવર્તન 2026” એ ડિઝાઇન સ્પેસ વિભાગની બહુમુખી અને આંતરવિષયક વિચારસરણીને ઉજાગર કરતા વિવિધ અને પરસ્પર જોડાયેલા ડિઝાઇન ક્ષેત્રોમાં થયેલા નવીન સંશોધન પ્રોજેક્ટ્સનું પ્રસ્તુતિકરણ કર્યું. પ્રદર્શન દરમિયાન 35 સ્નાતક થતા વિદ્યાર્થીઓના સર્જનાત્મક, સંશોધન આધારિત અને ભવિષ્યકેન્દ્રિત કાર્યો રજૂ કરવામાં આવ્યા. ડૉ. કૃતી ધોળકિયા, CC–M.Des દ્વારા માનનીય મહેમાનો, ઉદ્યોગ જગતના આગેવાનો, ફેકલ્ટી સભ્યો અને 2026ના ગ્રેજ્યુએટિંગ બેચનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કરવામાં આવ્યું.
નિફ્ટના ડિઝાઇન સ્પેસ વિભાગમાં ઓફર થતો માસ્ટર ઓફ ડિઝાઇન કાર્યક્રમ બહુવિધ ક્ષેત્રોને આવરી લેતો છે, જેમાં AI આધારિત મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ, બ્રાન્ડિંગ, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ, અર્બન નેવિગેશન, બાયોફિલિક આર્કિટેક્ચર, રિટેલ પરિસ્થિતિઓ, UX સંશોધન, વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ, સસ્ટેનેબલ સપ્લાય ચેઇન્સ, જાહેરાત, પેકેજિંગ અને AI આધારિત ડિઝાઇન પેડાગોજી જેવા ક્ષેત્રોનો સમાવેશ થાય છે. કાર્યક્રમ તેની ગતિશીલ અને બહુપરિમાણીય પદ્ધતિ દ્વારા ઇન્ડસ્ટ્રી કોન્ટેક્સ્ટ, ડિઝાઇન પેરાડાઇમ્સ, ડિઝાઇન સિસ્ટમ્સ એન્ડ ટૂલ્સ અને સસ્ટેનેબિલિટી એન્ડ ક્રાફ્ટ જેવા પરસ્પર જોડાયેલા વિષયો પર સર્જનાત્મક વિચારશીલતાને પ્રોત્સાહન આપે છે. અભ્યાસક્રમમાં Visual and Design Representation, Visual Culture and Trends, Trends Research and Forecasting, Design Thinking and Methods, Research Methods અને Design Implication જેવા વિષયોનો સમાવેશ થાય છે.
કાર્યક્રમનું ઉદ્ઘાટન નિફ્ટ ગાંધીનગરના ડિરેક્ટર પ્રો. ડૉ. સમીર સૂદ દ્વારા કરવામાં આવ્યું. આ પ્રસંગે અભિજીત સતાણી, રિસર્ચ સાયન્ટિસ્ટ, સતાણી રિસર્ચ સેન્ટર; પ્રેરક શાહ, ફાઉન્ડર, પર્પલ ફેઝ કમ્યુનિકેશન્સ; શીફાલી ગૌર, ઇકોસિસ્ટમ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ, IBM ગાંધીનગર; અને હુસેન દાઉદી, ડિરેક્ટર, સર્પન્ટ કન્સલ્ટિંગ સર્વિસિસ સહિતના પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગ નિષ્ણાતો અને વક્તાઓ ઉપસ્થિત રહ્યા.
પ્રો. ડૉ. સમીર સૂદે તમામ માનનીય મહેમાનો, વક્તાઓ, ફેકલ્ટી સભ્યો અને સ્નાતક થતા વિદ્યાર્થીઓનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને તેમની શૈક્ષણિક યાત્રા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવા બદલ અભિનંદન પાઠવ્યા તેમજ ફેકલ્ટીના સમર્પણ અને માર્ગદર્શનની પ્રશંસા કરી. પોતાના સંબોધનમાં તેમણે નવીનતા, સર્જનાત્મકતા અને ડિઝાઇન નેતૃત્વ દ્વારા “વિકસિત ભારત” નિર્માણની દ્રષ્ટિ પર ભાર મૂક્યો. માનનીય પ્રધાનમંત્રીના “ડિઝાઇન ઇન ઇન્ડિયા”ના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે વૈશ્વિક મૂલ્ય શૃંખલામાં ભારતની સ્થિતિ મજબૂત બનાવવા માટે યુવા ડિઝાઇનર્સની વધતી જવાબદારી પર પ્રકાશ પાડ્યો.
પ્રો. ડૉ. સમીર સૂદે વધુમાં જણાવ્યું કે ફેશન, ઓટોમોબાઇલ્સ અને એવિએશન જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારત મજબૂત મેન્યુફેક્ચરિંગ અર્થતંત્ર તરીકે ઉભર્યું છે, પરંતુ હવે દેશે માત્ર ઉત્પાદનથી આગળ વધીને મૂળ ડિઝાઇન ક્ષમતા, બૌદ્ધિક સંપત્તિ, પેટન્ટ્સ અને વૈશ્વિક સ્તરે ઓળખાય તેવી ભારતીય બ્રાન્ડ્સ વિકસાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જરૂરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે જ્યારે ડિઝાઇન, નવીનતા અને માલિકી ભારતના ઉદ્યોગોનો અભિન્ન ભાગ બનશે ત્યારે જ સાચી આર્થિક વૃદ્ધિ શક્ય બનશે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ફેશન અને ટેક્સટાઇલ્સની પરંપરાગત સીમાઓથી આગળ વિચારી સસ્ટેનેબિલિટી, હસ્તકલા, પ્રવાસન અને સાંસ્કૃતિક વાર્તાકથન જેવા ક્ષેત્રોમાં તક શોધવા પ્રોત્સાહિત કર્યા. ભારતની સમૃદ્ધ હસ્તકલા પરંપરા અને ટકાઉ જીવનશૈલીને ઉજાગર કરતાં તેમણે વિદ્યાર્થીઓને એવી અર્થપૂર્ણ વાર્તાઓ સર્જવા પ્રેરિત કર્યા જે ભારતને વૈશ્વિક બજારમાં મજબૂત રીતે સ્થાપિત કરી શકે. તેમણે ભારતને વૈશ્વિક વેડિંગ ડેસ્ટિનેશન તરીકે પ્રોત્સાહિત કરવાની દ્રષ્ટિ પણ રજૂ કરી, જે રોજગાર સર્જન, પ્રવાસન વિકાસ, પ્રાદેશિક હસ્તકળાના સમર્થન અને સમાવેશક આર્થિક વૃદ્ધિમાં યોગદાન આપી શકે. અંતે તેમણે વિદ્યાર્થીઓને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવા તરફ ભારતની યાત્રામાં યોગદાનકાર બનવા પ્રેરિત કર્યા અને તેમના ભવિષ્ય માટે શુભેચ્છાઓ પાઠવી.
IBM ગાંધીનગરની ઇકોસિસ્ટમ સ્ટ્રેટેજિસ્ટ શીફાલી ગૌરે સ્નાતક થતા વિદ્યાર્થીઓને અભિનંદન પાઠવ્યા અને પ્રસ્તુતિઓ દરમિયાન દર્શાવાયેલ સંશોધન અને સમસ્યા નિવારણની ઊંડાણપૂર્વક પ્રશંસા કરી. મેન્યુફેક્ચરિંગ, સેમિકન્ડક્ટર્સ, રિટેલ અને BFSI સહિતના વિવિધ ઉદ્યોગોમાં પોતાના અનુભવના આધારે તેમણે જણાવ્યું કે ડિઝાઇન માત્ર પરિધાન અને સોફ્ટવેર સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ વાસ્તવિક જીવનની સમસ્યાઓ ઉકેલવામાં અને જીવનની ગુણવત્તા સુધારવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સસ્ટેનેબિલિટી અને પર્યાવરણમૈત્રી જીવનશૈલી પર ભાર મૂકતાં તેમણે સમાજના મોટા વર્ગોને લાભકારી બની શકે તેવી સસ્તી અને વ્યાપકપણે અમલમાં મૂકી શકાય તેવી ઉકેલો વિકસાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. તેમણે AI, ઓટોમેશન અને ટેક્નોલોજીકલ પ્રગતિથી બદલાતા વ્યવસાયિક પરિસ્થિતિઓમાં વિદ્યાર્થીઓને અનુકૂળ અને ખુલ્લા મનથી રહેવા પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમણે સતત અભ્યાસ, સ્થિતિસ્થાપકતા, નાણાકીય જ્ઞાન, સહયોગ અને વૈશ્વિક અનુભવના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો. ઉદ્ભવતી ટેક્નોલોજી અંગે તેમણે જણાવ્યું કે ભારત અત્યાર સુધી AI ટેક્નોલોજીનો મોટા ભાગે વપરાશકર્તા રહ્યું છે, પરંતુ યુવા વ્યાવસાયિકો માટે AI અને ડિઝાઇન થિંકિંગ દ્વારા સર્જક અને નવીનતા લાવનાર બનવાની વિશાળ તકો ઉપલબ્ધ છે. અંતે તેમણે વિદ્યાર્થીઓને સર્જનાત્મક રીતે વિચારતા રહેવા, ઉદ્યોગસાહસિક વિચારો અનુસરવા અને ભારતના નવીનતા ઇકોસિસ્ટમમાં અર્થપૂર્ણ યોગદાન આપવા પ્રેરિત કર્યા.
સતાણી રિસર્ચ સેન્ટરના રિસર્ચ સાયન્ટિસ્ટ અભિજીત સતાણીએ વિદ્યાર્થીઓના પ્રોજેક્ટ્સની ગુણવત્તા અને નવીનતાની પ્રશંસા કરી અને જણાવ્યું કે અનેક વિચારો મજબૂત સંશોધન પેપર્સ અને ભવિષ્યના વ્યવસાયિક ઉપક્રમોમાં રૂપાંતરિત થવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેમણે Intellectual Property Rights (IPR), પેટન્ટ્સ, કૉપિરાઇટ્સ અને નવીન વિચારોના સંરક્ષણના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને સરકારી યોજનાઓ, ફંડિંગ સપોર્ટ અને ઇન્ક્યુબેશન પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા ઉદ્યોગસાહસિકતા અને સ્ટાર્ટઅપ તકો શોધવા પ્રોત્સાહિત કર્યા, જે શૈક્ષણિક પ્રોજેક્ટ્સને વ્યાપક ઉદ્યોગોમાં રૂપાંતરિત કરવામાં મદદરૂપ બની શકે. ડિજિટલ એંગેજમેન્ટના નવા ટ્રેન્ડ્સ અંગે તેમણે વિડિયો માર્કેટિંગ અને યુઝર-સેન્ટ્રિક ડિજિટલ અનુભવના વધતા મહત્વ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો.
સર્પન્ટ કન્સલ્ટિંગ સર્વિસિસના ડિરેક્ટર હુસેન દાઉદીએ યુઝર અનુભવના વધતા મહત્વ અને રોજિંદા જીવન તથા ડિઝાઇન પ્રથાઓમાં AIની વધતી ભૂમિકા પર ભાર મૂક્યો. તેમણે જણાવ્યું કે AI કાર્યને ઝડપી અને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવી શકે છે, પરંતુ તે માનવીય સર્જનાત્મકતા, ભાવનાઓ, સંસ્કૃતિ, રૂચિ અને ડિઝાઇન સંવેદનાઓનું સ્થાન લઈ શકતું નથી. AI આધારિત ડિઝાઇન પ્રક્રિયાઓમાં માનવીય યોગદાનના મહત્વ પર ભાર મૂકતાં તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ભવિષ્ય માટે તૈયાર રહેવા AIને સર્જનાત્મકતા અને નવીનતા સાથે જોડવા પ્રોત્સાહિત કર્યા.
પર્પલ ફેઝ કમ્યુનિકેશન્સના ફાઉન્ડર શ્રી પ્રેરક શાહે સ્નાતક થતા વિદ્યાર્થીઓને અભિનંદન પાઠવ્યા અને જણાવ્યું કે ડિઝાઇન માત્ર પ્રોડક્ટ્સ સર્જવા માટે નથી, પરંતુ લોકો અને સમાજ માટે અર્થપૂર્ણ અસર સર્જવા માટે છે. તેમણે વિદ્યાર્થીઓને સૌંદર્યશાસ્ત્રથી આગળ વિચારી સહાનુભૂતિ, જિજ્ઞાસા અને સાહસ દ્વારા વાસ્તવિક સમસ્યાઓ ઉકેલવાની જવાબદારી યાદ અપાવી.
તેમણે જણાવ્યું કે ડિઝાઇન શિક્ષણ અંતિમ મંજિલ નથી, પરંતુ પ્રશ્ન પૂછવા, નવીનતા લાવવા અને પરંપરાગત વિચારધારાને પડકારવાનો અધિકાર છે. હસ્તકળા અને વ્યવસાય, પરંપરા અને ટેક્નોલોજી તેમજ સહાનુભૂતિ અને અમલીકરણ વચ્ચે સંતુલન જાળવવા પ્રોત્સાહિત કરતાં તેમણે કહ્યું કે AI સર્જન અને ઑપ્ટિમાઇઝેશન કરી શકે છે, પરંતુ સાચી કાળજી, ભાવનાઓની સમજ અને સમુદાયો સાથેનો સંબંધ માત્ર માનવો જ સ્થાપિત કરી શકે છે. અંતે તેમણે વિદ્યાર્થીઓને ડિઝાઇન દ્વારા ભવિષ્યની સંભાવનાઓ ઘડતાં જિજ્ઞાસુ, બુદ્ધિશાળી અને સાહસિક રહેવા પ્રેરિત કર્યા.
કેટલાક મુખ્ય ગ્રેજ્યુએશન પ્રોજેક્ટ્સ રજૂ કરવામાં આવ્યા:
પ્રાચી સાંડલે ઇન્દ્રપ્રસ્થ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી દિલ્હી ખાતે “Drapes of the Past: Experiential Reconstruction of Gupta Period Clothing through Extended Reality” શીર્ષક હેઠળ પોતાનો ડિસર્ટેશન સંશોધન પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કર્યો. પ્રોજેક્ટમાં ઐતિહાસિક સંશોધન અને Augmented Reality તથા Mixed Reality જેવી ઇમર્સિવ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ગુપ્તકાળીન વસ્ત્રોનું ડિજિટલ પુનર્નિર્માણ કરવામાં આવ્યું. આ પ્રોટોટાઇપને ઇન્ટરેક્ટિવ શૈક્ષણિક અને મ્યુઝિયમ ક્યુરેશન ટૂલ તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું, જેથી અનુભવાત્મક જોડાણ દ્વારા ગુપ્તકાળીન સંસ્કૃતિ અને વારસાની સમજ વધારી શકાય.
શ્રિસ્ટી કાર્વાએ Reliance Ritu Kumar માટે UX સંશોધન અને રીડિઝાઇન પ્રોજેક્ટ હાથ ધર્યો, જેનો હેતુ બ્રાન્ડના મલ્ટી-બ્રાન્ડ ઇ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ પર ડિજિટલ શોપિંગ અનુભવ સુધારવાનો હતો. બેહેવિયરલ રિસર્ચ, યુઝેબિલિટી ટેસ્ટિંગ, એનાલિટિક્સ અને સર્વે દ્વારા ઓછા કન્વર્ઝન અને વધુ કાર્ટ એબેન્ડમેન્ટ માટે જવાબદાર અવરોધો ઓળખવામાં આવ્યા. પ્રોજેક્ટ હેઠળ નેવિગેશન સિસ્ટમ્સ, પ્રોડક્ટ પેજિસ, ચેકઆઉટ ફ્લોઝ, લોયલ્ટી ઇન્ટિગ્રેશન અને ગ્રાહક પુનઃજોડાણ પ્રક્રિયામાં સુધારાના પ્રસ્તાવો રજૂ કરવામાં આવ્યા, જેમાંથી અનેક હાલમાં લાઇવ પ્લેટફોર્મ પર અમલમાં મૂકાઈ રહ્યા છે.
વડારી મૃણાલિનીએ Tata CLiQ Fashion ખાતે Developing a Heuristic-Driven Automated Evaluation Framework for Fashion E-commerce Strategy શીર્ષક હેઠળ પોતાનો ગ્રેજ્યુએશન પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કર્યો. આ પ્રોજેક્ટમાં Category Landing Pages (CLPs) માં જોવા મળતી વારંવારની યુઝર અનુભવ સમસ્યાઓને heuristic evaluation પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો અને IRA (Intelligent Review Assistant) નામનું સ્કેલેબલ CLP મૂલ્યાંકન માટેનું પ્રોટોટાઇપ ક્વોલિટી-કંટ્રોલ ટૂલ વિકસાવવામાં આવ્યું. અભ્યાસમાં IRA ને વિશિષ્ટ ડિઝાઇન સિસ્ટમમાં સંકલિત કરી frontend અને backend ટીમો વચ્ચેના સહયોગ તથા workflow કાર્યક્ષમતા સુધારવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો.
બાગુલ નેહા રવિન્દ્રએ Maharashtra Tourism Development Corporation સાથે Vidarbha Infotech Private Limitedના સહયોગમાં પોતાનો ડિસર્ટેશન સંશોધન પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કર્યો. Elevating the Digital Tourism Experience of the MTDC Website Through Research-Led Design શીર્ષક ધરાવતા આ પ્રોજેક્ટમાં UX સંશોધન અને ડિઝાઇન ઇન્ટરવેન્શન્સ દ્વારા મહારાષ્ટ્રના પ્રવાસન પ્લેટફોર્મની usability અને accessibility સુધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું. અભ્યાસે વધુ સુલભ અને કાર્યક્ષમ ડિજિટલ પ્રવાસન અનુભવ સર્જવામાં user-centred researchના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો.
ભારતી વશિષ્ઠના ડિસર્ટેશનમાં બેંગલુરુના અનેક ઘરોમાં no-liner waste segregation policies હોવા છતાં wet-waste liners નો ઉપયોગ કેમ ચાલુ રહે છે તેનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો. Hasiru Dala Innovationsના સહયોગથી હાથ ધરાયેલા આ અભ્યાસમાં 16 અઠવાડિયાના ફીલ્ડવર્ક અને લગભગ 2,000 ઘરેલુ સંવાદોનો સમાવેશ થયો. સંશોધને દર્શાવ્યું કે linerનો ઉપયોગ જાગૃતિના અભાવ કરતાં વધુ સુવિધા, સ્વચ્છતા અંગેની માન્યતાઓ અને દૈનિક ઘરેલુ પ્રથાઓ સાથે સંકળાયેલો છે અને અસરકારક અર્બન વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ માટે behaviour-sensitive માર્ગદર્શિકા પ્રસ્તાવિત કરી.
ઋતુ સિંહે Varaha સાથે ચાર મહિનાનો ડિસર્ટેશન પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ કર્યો, જેમાં Wardha, Maharashtraના નાના ખેડૂત આધારિત કપાસ સપ્લાય ચેઇનમાં કપાસ પ્રદૂષણને સમજવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો. સંશોધને polypropylene threads, synthetic fibres અને ભેજ જેવા પ્રદૂષણના સ્ત્રોતોને કપાસ મૂલ્ય શૃંખલાના વિવિધ તબક્કાઓમાં મેપ કર્યા. અભ્યાસે દર્શાવ્યું કે પ્રદૂષણ માત્ર ખેડૂતો સુધી મર્યાદિત સમસ્યા નથી, પરંતુ એક પ્રણાલીકૃત અને સંસ્થાકીય પડકાર છે, અને સસ્ટેનેબલ કપાસ કાર્યક્રમો માટે માળખાકીય હસ્તક્ષેપો તથા નીતિ ભલામણો રજૂ કરી.
દિયા હલ્બિથ અને મીરા ચંદ્રને સસ્ટેનેબિલિટી અને મટિરિયલ ઇનોવેશનને પૂરક સંશોધન અભિગમો દ્વારા અન્વેષિત કર્યા. દિયા હલ્બિથે લેન્ડસ્કેપ ડિઝાઇન, ઇકોલોજી અને પર્યાવરણ પ્રણાલીઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું અને લેન્ડસ્કેપ્સને માનવ સંવાદ તથા પર્યાવરણીય સંતુલનને પ્રભાવિત કરતી જીવંત પ્રણાલીઓ તરીકે અભ્યાસ કર્યો.
મીરા ચંદ્રને કેરળની મ્યુરલ કલા અને કુદરતી રંગદ્રવ્યોની પરંપરાને ટેરાકોટા હસ્તકળા સાથે સંકલિત કરી પરંપરાગત જ્ઞાન પ્રણાલીઓ આધારિત સસ્ટેનેબલ મટિરિયલ પ્રયોગો દ્વારા આધુનિક ટેરાકોટા જ્વેલરી અને wearable prototypes વિકસાવ્યા. આ બંને પ્રોજેક્ટ્સ વિભાગના સંશોધન આધારિત, ટકાઉ અને સાંસ્કૃતિક રીતે મૂળભૂત ડિઝાઇન ઇનોવેશન પરના ભારને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
