વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી
- કર્ણાટકના મૈસૂરુમાં ભારતના પ્રથમ LED ડોમ પ્લેનેટોરિયમ COSMOSનું ઉદ્ઘાટન
- યુવાનોને બ્રહ્માંડના રહસ્યો સમજવામાં COSMOS પ્લેનેટોરિયમ બનશે મદદરૂપ
- આર્યભટ્ટ, વરાહમિહિર અને ભાસ્કરાચાર્ય જેવા મહાન ભારતીય ખગોળશાસ્ત્રીઓના યોગદાનને કર્યા યાદ
- અંતરિક્ષ ક્ષેત્ર ખાનગી કંપનીઓ માટે ખુલ્લું મૂકવાથી સ્ટાર્ટઅપ્સને નવી તકો મળી: PM મોદી
Mysuru : પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ કર્ણાટકના મૈસૂરુમાં ભારતના પ્રથમ LED ડોમ પ્લેનેટોરિયમ ‘COSMOS-મૈસૂરુ પ્લેનેટોરિયમ’નું ઉદ્ઘાટન કર્યું. આ પ્રસંગે જનમેદનીને સંબોધતા તેમણે જણાવ્યું કે, આ પ્લેનેટોરિયમ યુવાનોને બ્રહ્માંડની અજાયબીઓ અને રહસ્યોની નજીક લાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. તેમણે આ ઉપલબ્ધિને ભારતની વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિમાં એક નવો અધ્યાય ગણાવ્યો હતો.
પ્રધાનમંત્રીએ ભારતની પ્રાચીન ખગોળશાસ્ત્રની પરંપરાને યાદ કરતાં આર્યભટ્ટ, વરાહમિહિર, ભાસ્કરાચાર્ય અને નીલકંઠ સોમયાજી જેવા મહાન ખગોળશાસ્ત્રીઓના યોગદાનની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, તે સમયે આજના જેવા અદ્યતન સાધનો અને ટેકનોલોજી ઉપલબ્ધ નહોતા, તેમ છતાં ભારતીય વિદ્વાનોએ ગ્રહો અને તારાઓની ગતિનો અભ્યાસ કરીને અનેક મહાન શોધો કરી હતી.
મૈસૂરુની શૈક્ષણિક અને વૈજ્ઞાનિક પરંપરાનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે મૈસૂર યુનિવર્સિટી અને બેંગલુરુની ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સની સ્થાપનામાં વાડિયાર રાજવી પરિવારના યોગદાનને યાદ કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે, COSMOS પ્લેનેટોરિયમ વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોમાં વિજ્ઞાન પ્રત્યે જિજ્ઞાસા વધારવા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
ભારતની અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે મોટી સિદ્ધિઓ
પ્રધાનમંત્રીએ છેલ્લા એક દાયકામાં ભારતે અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે હાંસલ કરેલી સિદ્ધિઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ચંદ્રયાન-3 દ્વારા ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ નજીક સફળ લેન્ડિંગ અને આદિત્ય-L1 મિશનને ભારતની મહત્વપૂર્ણ ઉપલબ્ધિઓ ગણાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, ભારતે અંતરિક્ષમાં ડોકિંગ અને અનડોકિંગની ક્ષમતા દર્શાવીને વિશ્વના ચોથા દેશ તરીકે સ્થાન મેળવ્યું છે.
આ ઉપરાંત, ભારતીય અંતરિક્ષયાત્રીની ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશનની મુલાકાત અને ત્યાં કરવામાં આવેલા પ્રયોગોનો ઉલ્લેખ કરતાં તેમણે કહ્યું કે, આ અનુભવ ભારતના આગામી માનવ અંતરિક્ષ મિશન ‘ગગનયાન’ માટે પણ ઉપયોગી સાબિત થશે.
ખાનગી ક્ષેત્ર અને સ્ટાર્ટઅપ્સ માટે ખુલ્યા નવા માર્ગો
અંતરિક્ષ ક્ષેત્રમાં ખાનગી ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવાના સરકારના નિર્ણય અંગે પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે, આ પગલાથી ભારતીય સ્ટાર્ટઅપ્સ અને યુવાનો માટે નવી તકો ઊભી થઈ છે. હવે ખાનગી કંપનીઓ રોકેટ લોન્ચિંગ, ઉપગ્રહોને ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવા અને અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે નવા પ્રયોગો કરવા સક્ષમ બની રહી છે.
તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, નવી શોધો અને ટેકનોલોજીના વિકાસથી યુવાનો માટે રોજગાર અને સંશોધનની નવી તકોનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે.
સામાન્ય જનજીવનમાં અંતરિક્ષ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ
પ્રધાનમંત્રીએ જણાવ્યું કે, ભારતનો અંતરિક્ષ કાર્યક્રમ માત્ર અંતરિક્ષ સંશોધન પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેનો ઉપયોગ સામાન્ય નાગરિકોના જીવનને વધુ સુરક્ષિત અને સરળ બનાવવા માટે પણ થઈ રહ્યો છે. માછીમારોને દરિયાઈ તોફાન અંગે ચેતવણી આપવા માટે સેટેલાઇટ કમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ, રેલવેની રિયલ-ટાઇમ ટ્રેન ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ અને ખેતીમાં પાકની ઉપજનો અંદાજ મેળવવા માટે સેટેલાઇટ ડેટાનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે.
તેમણે ‘સમાજ માટે વિજ્ઞાન’ના અભિગમને આગળ ધપાવતાં દેશભરમાં 10,000થી વધુ અટલ ટિંકરિંગ લેબ્સ દ્વારા એક કરોડથી વધુ વિદ્યાર્થીઓને નવીનતા અને પ્રયોગો કરવાની તક મળી રહી હોવાનું જણાવ્યું હતું.
સંશોધન ક્ષેત્રે યુવાનોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ‘વન નેશન વન સબસ્ક્રિપ્શન’, અનુસંધાન નેશનલ રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન અને એક લાખ કરોડ રૂપિયાની રિસર્ચ, ડેવલપમેન્ટ એન્ડ ઇનોવેશન યોજનાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
સંબોધનના અંતે પ્રધાનમંત્રીએ COSMOS પ્લેનેટોરિયમના સંચાલકોને શાળા અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓને સતત આમંત્રિત કરવા અપીલ કરી હતી. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે, અહીંથી પ્રેરણા મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓ ભવિષ્યમાં અંતરિક્ષ વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે નવી શોધો કરીને દેશનું નામ રોશન કરશે.
