આજકાલ જે રીતે ઓનલાઇન સ્કેમના કેસ વધી રહ્યા છે, તે જોતા લોકોને હવે પહેલા કરતાં વધુ સતર્ક રહેવાની જરૂર છે. મોબાઈલ ફોન અને ઈન્ટરનેટના કારણે હવે સ્કેમર્સને પણ લોકોના ફોન હેક કરવા માટે સરળ વિકલ્પ મળી ગયો છે. ઓનલાઇન શોપિંગ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ મારફતે પણ લોકો ગેરમાર્ગે દોરાઈ શકે છે અને તેમનાં ફોનનો સંપૂર્ણ એક્સેસ લઈ લેવાય છે. એક સમય હતો જ્યારે ફ્રોડના કેસ ખૂબ ઓછા હતા, પરંતુ હવે દરરોજ અનેક કેસ સાંભળવા મળે છે. શક્ય છે કે ક્યારેય તમારો ફોન પણ હેક થઈ જાય. આવી સ્થિતિમાં તમે શું કરશો? તે સમયે સેફ્ટીના ટિપ્સ શોધશો? જો તમારા કોઈ મિત્ર સાથે આવું બને, તો તમે તેને કેવી રીતે મદદ કરશો? તેથી આ જરૂરી માહિતી તમને પહેલેથી જ હોવી ખૂબ જરૂરી છે.
1. સૌપ્રથમ ઈન્ટરનેટ બંધ કરી દો
જો તમને લાગે કે તમારો ફોન હેક થઈ રહ્યો છે, તો સૌથી પહેલા ફોનનું ઈન્ટરનેટ બંધ કરી દો.
વાઈ-ફાઈ, બ્લૂટૂથ, GPS અથવા હોટસ્પોટ ચાલુ હોય તો તે પણ બંધ કરી દો.
આ રીતે તમે થોડા સમય માટે હેકર્સને તમારા ફોનથી દૂર રાખી શકો છો.
હેકર્સ ઈન્ટરનેટ મારફતે ફોનને એક્સેસ કરતા હોય છે, તેથી ઈન્ટરનેટ બંધ કરવાથી તેમને રોકવામાં મદદ મળે છે.
2. શંકાસ્પદ એપ્સ ડિલીટ કરી દો
કદાચ કોઈ એવી એપ તમારા ફોનમાં આવી ગઈ હોય, જેના દ્વારા હેકર ફોનને એક્સેસ કરી રહ્યો હોય.
આથી તાજેતરમાં ઇન્સ્ટોલ કરેલી તમામ એપ્સ ડિલીટ કરી દો.
જો કોઈ એવી એપ હોય જે તમને યાદ ન હોય, અથવા શંકાસ્પદ લાગે, તો તેને પણ અનઇન્સ્ટોલ કરી દો.
3. બધા પાસવર્ડ બદલી દો
તે બાદ તરત જ તમારા ફોનનો લોક પાસવર્ડ બદલી દો.
આ ઉપરાંત WhatsApp, Instagram, Facebook તેમજ બેંકિંગ એપ્સના પાસવર્ડ પણ તરત બદલવા જોઈએ.
આથી જો અન્ય કોઈ ડિવાઇસ પરથી એક્સેસ થતો હશે, તો તે બંધ થઈ જશે.
4. ફોન રીસેટ કરી દો
જો તમને લાગે કે મહત્વની માહિતી ચોરી થઈ શકે છે અથવા બેંક એકાઉન્ટ ખાલી થઈ શકે છે, તો ફોન રીસેટ કરવો વધુ સારું છે.
રીસેટ કરવાથી ફોનમાં સંગ્રહિત તમામ માહિતી દૂર થઈ જશે અને હેકર કંઈ કરી શકશે નહીં.
ફોન રીસેટ થતાં તેમાં રહેલી તમામ એપ્સ અને ડેટા ડિલીટ થઈ જશે.
5. સાયબર ક્રાઈમમાં ફરિયાદ કરો
જો તમને કોઈ નુકસાન થયું હોય, તો તરત સાયબર ક્રાઈમમાં ફરિયાદ કરો.
જો તમને હજુ પણ લાગે કે તમારો ફોન હેક છે, તો પણ ફરિયાદ કરી શકો છો.
ધ્યાન રાખો કે ફરિયાદ બીજા ફોનથી કરવી વધુ સુરક્ષિત છે.
તમે cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ નોંધાવી શકો છો અથવા 1930 સાયબર હેલ્પલાઇન નંબર પર કોલ કરી શકો છો.
