જો તમે ઇલેક્ટ્રિક બાઈક ખરીદવાનો પ્લાન બનાવી રહ્યા છો, તો આ સમાચાર તમારા માટે જ છે. છેલ્લા થોડા સમયથી ઇલેક્ટ્રિક બાઈક માત્ર એક ટ્રેન્ડ નહીં, પરંતુ રોજિંદા કામકાજ માટે એક વ્યવહારૂ વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહી છે. વર્તમાન ભારતીય બજારમાં અનેક ઇલેક્ટ્રિક બાઈક્સ ઉપલબ્ધ છે, જે ઉત્તમ ફીચર્સ અને લાંબી ડ્રાઈવિંગ રેન્જ સાથે આવે છે. આવા સંજોગોમાં અહીં અમે તમને વિગતે સમજાવી રહ્યા છીએ કે ઇલેક્ટ્રિક મોટરસાયકલ ખરીદતી વખતે કઈ ખાસ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
1. તમારી રોજિંદી જરૂરિયાત સમજો
કોઈપણ ઇલેક્ટ્રિક બાઈક ખરીદતા પહેલાં એ સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે કે તમે તેનો ઉપયોગ કયા રીતે કરવાના છો. શું તમારો રોજનો પ્રવાસ શહેરની અંદર 30–40 કિલોમીટર સુધી સીમિત છે? કે પછી તમને વારંવાર 60–80 કિલોમીટરની લાંબી રાઈડ કરવી પડે છે? રસ્તામાં ફ્લાયઓવર, ચઢાણ કે ભારે ટ્રાફિક તો નથી ને?
ઘણીવાર આપણે માત્ર ઓફિસ આવવા-જવાની દૂરી જ ગણીએ છીએ અને નાના-મોટા અન્ય કામો ભૂલી જઈએ છીએ—જેમ કે બાળકોને ક્લાસમાંથી લાવવું, વીકએન્ડે સગાંઓના ઘરે જવું કે અચાનક કોઈ કામે બહાર નીકળવું.
હકીકતમાં EV લીધા પછી લોકો વધુ ચલાવવા લાગે છે. તેથી એવી ઇલેક્ટ્રિક બાઈક પસંદ કરવી વધુ સારી છે, જે તમારી જરૂરિયાત કરતાં થોડી વધુ રેન્જ આપે.
2. રેન્જ અને બેટરી ક્ષમતા
રેન્જ એ પ્રશ્ન છે જે દરેક ખરીદદારો સૌપ્રથમ પૂછે છે. આજકાલ ભારતમાં ઉપલબ્ધ મોટાભાગના ઇલેક્ટ્રિક સ્કૂટર અને બાઈક એક વાર ચાર્જ કરવાથી અંદાજે 90 થી 200 કિલોમીટર સુધી ચાલવાનો દાવો કરે છે.
મોંઘી અને પ્રીમિયમ EVમાં મોટી બેટરી (લગભગ 4–5 kWh) હોય છે, જે સારી પરિસ્થિતિમાં 150 કિલોમીટરથી વધુ પણ ચાલી શકે છે. જ્યારે શહેરમાં વપરાશ માટે બનાવાયેલા કિફાયતી મોડલ સામાન્ય રીતે 70–100 કિલોમીટરની વાસ્તવિક રેન્જ આપે છે.
એ સમજવું જરૂરી છે કે કંપની દ્વારા જણાવવામાં આવેલી રેન્જ હંમેશા વાસ્તવિક નથી હોતી. ટ્રાફિક, વારંવાર અટકવું-ચાલવું, વજન, પિલિયન, હવામાન અને રસ્તાની સ્થિતિ આ બાબતો રેન્જ પર અસર કરે છે.
સામાન્ય રીતે સમજદારીથી ચલાવવાથી વાસ્તવિક રેન્જ, ક્લેમ કરેલી રેન્જની લગભગ બે-તૃતીયાંશ જેટલી હોય છે. તેથી ટેસ્ટ રાઈડ દરમિયાન ટ્રાફિકમાં રેન્જ કેટલી ઝડપથી ઘટે છે એ ધ્યાનથી જુઓ અને હાલના માલિકોના અનુભવ પણ જાણો.
3. બેટરી લાઈફ અને વોરંટી
આજકાલ લગભગ તમામ ઇલેક્ટ્રિક ટૂ-વ્હીલર લિથિયમ-આયન બેટરી સાથે આવે છે. તે હળવી હોય છે, ઝડપથી ચાર્જ થાય છે અને રોજિંદા ઉપયોગ માટે વધુ યોગ્ય માનવામાં આવે છે. કંપનીઓ સામાન્ય રીતે બેટરી પર 3 વર્ષ અથવા નક્કી કિલોમીટરની વોરંટી આપે છે, અને કેટલીક કંપનીઓ એક્સટેન્ડેડ વોરંટીનો વિકલ્પ પણ આપે છે.
જ્યારે તમે ઇલેક્ટ્રિક બાઈક ખરીદવા જાઓ ત્યારે ડીલર પાસે ચોક્કસ પૂછો કે વોરંટીમાં બેટરીની ક્ષમતા કેટલી ઘટે ત્યારે કવર સમાપ્ત માનવામાં આવશે. સાથે જ વોરંટી પૂરી થયા બાદ નવી બેટરી બદલાવવાનો ખર્ચ કેટલો આવશે એ જાણવું પણ ખૂબ જ મહત્વનું છે, કારણ કે તે તમારા કુલ ખર્ચને ઘણી અસર કરે છે.
4. ચાર્જિંગ સમય અને ચાર્જિંગ સુવિધા
મોટાભાગના ભારતીય EV યુઝર્સ માટે સૌથી મોટી રાહત એ છે કે બાઈકને ઘરે ચાર્જ કરી શકાય છે. સામાન્ય 15A સોકેટથી નાની બેટરીવાળી ઇલેક્ટ્રિક સ્કૂટર 4–5 કલાકમાં ચાર્જ થઈ જાય છે, જ્યારે મોટી બેટરીવાળી EVને 6–8 કલાક સુધી લાગી શકે છે.
ફાસ્ટ ચાર્જિંગ સાંભળવામાં આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ ખરેખર પ્રશ્ન એ છે કે તમારા શહેરમાં તે બ્રાન્ડના ચાર્જર્સ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં? શું તે તમારા રોજના રૂટ પર આવે છે? અને શું તે સૌ માટે ખુલ્લા છે કે ફક્ત તે કંપનીના ગ્રાહકો માટે? સાથે જ એ પણ જુઓ કે તમારા ઘર કે ઓફિસમાં સુરક્ષિત ચાર્જિંગ જગ્યા છે કે નહીં, જ્યાં રોજ સરળતાથી બાઈક પ્લગ ઇન કરી શકાય.
5. સબસિડી, રજીસ્ટ્રેશન અને રનિંગ ખર્ચ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સરકારી સબસિડીએ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને કિફાયતી બનાવવા મોટી ભૂમિકા ભજવી છે. જોકે આ યોજનાઓ સમય સાથે બદલાતી રહે છે. તેથી દરેક ઇલેક્ટ્રિક બાઈક પર મોટી સબસિડી મળશે એમ માનવું યોગ્ય નથી.
ડીલર પાસેથી સ્પષ્ટ પૂછો કે જે કિંમત જણાવવામાં આવી રહી છે તેમાં સબસિડી સામેલ છે કે નહીં. લાંબા ગાળે જોવામાં આવે તો ઇલેક્ટ્રિક બાઈકની વીજળીનો ખર્ચ પેટ્રોલ સ્કૂટર કરતા ઘણો ઓછો પડે છે. સાથે જ મેન્ટેનન્સ પણ સસ્તુ રહે છે, કારણ કે એન્જિન ઓઈલ, ક્લચ જેવી વસ્તુઓ હોતી જ નથી.
6. પરફોર્મન્સ, રાઈડિંગ મોડ અને બ્રેકિંગ
ઇલેક્ટ્રિક મોટરની સૌથી મોટી ખાસિયત તેનું ઇન્સ્ટન્ટ ટોર્ક છે. પાવરના આંકડા ઓછા હોવા છતાં EV શહેરમાં ઘણી ફુર્તીલી લાગે છે. ઘણી બાઈક્સમાં Eco, Normal અને Sport જેવા રાઈડિંગ મોડ્સ હોય છે, જે પિકઅપ અને રેન્જ બંનેને અસર કરે છે.
ટેસ્ટ રાઈડ દરમિયાન એ ચોક્કસ તપાસો કે જે મોડમાં બાઈક તમને વધુ યોગ્ય લાગે છે, એ જ મોડમાં તે તમારી રોજની દૂરી આરામથી કવર કરી શકે છે કે નહીં.
બ્રેકિંગ અને સસ્પેન્શન પર પણ ધ્યાન આપો, ખાસ કરીને ખરાબ રસ્તાઓ પર. બેટરીનું વજન નીચે હોવાથી બાઈક સ્ટેબલ લાગે છે, પરંતુ પાર્કિંગ વખતે થોડું ભારે અનુભવાઈ શકે છે.
7. બિલ્ડ ક્વોલિટી, સર્વિસ અને સોફ્ટવેર
ઇલેક્ટ્રિક બાઈકને પણ ભારતીય રસ્તાઓ, વરસાદ અને ધૂળમાં જ ચલાવવાની હોય છે. તેથી પેનલ ફિટમેન્ટ, સ્વિચ ક્વોલિટી, સીટનો આરામ અને ચાર્જિંગ પોર્ટની મજબૂતી ચોક્કસ તપાસો. સાથે જ એ પણ જુઓ કે તમારા નજીક સર્વિસ સેન્ટર છે કે નહીં અને સ્પેર પાર્ટ્સ સરળતાથી મળે છે કે નહીં.
આજની ઇલેક્ટ્રિક બાઈક્સ સોફ્ટવેર પર પણ ઘણી નિર્ભર હોય છે. ઓવર-ધ-એર અપડેટ્સ ઉપયોગી હોય છે, પરંતુ લાઇટ, હોર્ન અને રાઈડ મોડ જેવી જરૂરી બાબતો સંપૂર્ણપણે ટચસ્ક્રીન અથવા એપ પર આધારિત ન હોવી જોઈએ—એ પણ ખાતરી કરો.
