જો તમારી પાસે મોટરસાઇકલ છે, તો તમે ઘણી વખત નોંધ્યું હશે કે લાંબા અંતરની મુસાફરી કર્યા બાદ એના એન્જિન અથવા સાયલેન્સરમાંથી “ટિક-ટિક” જેવી અવાજ આવે છે. ઘણા લોકો માટે આ અવાજ ચિંતાજનક બની જાય છે. મનમાં સવાલ થાય છે કે ક્યાંક મોટરસાઇકલમાં કોઈ ખામી તો નથી ને? હકીકતમાં, મોટા ભાગના કેસમાં આ અવાજ સંપૂર્ણપણે સામાન્ય હોય છે અને બાઇકની આધુનિક ટેક્નોલોજી સાથે જોડાયેલો હોય છે. અહીં અમે તમને તેની વિગતવાર માહિતી આપી રહ્યા છીએ, સાથે જ જણાવી રહ્યા છીએ કે કઈ મોટરસાઇકલમાં આ અવાજ વધારે સંભળાય છે અને ક્યારે સાવચેત થવાની જરૂર છે.
ટિક-ટિક અવાજ આવવા પાછળનું કારણ
જ્યારે તમે મોટરસાઇકલથી લાંબી મુસાફરી કરો છો, ત્યારે એન્જિન અને સાયલેન્સર બહુ ગરમ થઈ જાય છે. સાયલેન્સરના અંદર લાગેલો કેટાલિટિક કન્વર્ટર પણ ખૂબ જ ગરમ થઈ જાય છે. જ્યારે તમે બાઇક બંધ કરો છો, ત્યારે એન્જિન અને સાયલેન્સર ઠંડા થવા લાગે છે. ગરમ ધાતુ (મેટલ) ઠંડી થતાં સમયે વિસ્તરણમાંથી સંકોચનની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે. આ દરમિયાન અલગ-અલગ મેટલ લેયર્સના સંકોચનથી “ટિક-ટિક” જેવી અવાજ પેદા થાય છે. આ અવાજ ત્યાં સુધી આવે છે, જ્યાં સુધી સાયલેન્સર અને એન્જિનનું તાપમાન સામાન્ય ન થઈ જાય.
બાઇકમાં કેટાલિટિક કન્વર્ટરની ભૂમિકા શું છે?
આધુનિક મોટરસાઇકલમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવા માટે કેટાલિટિક કન્વર્ટર લગાવવામાં આવે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ સાયલેન્સરમાંથી નીકળતી હાનિકારક વાયુઓને ઓછું નુકસાનકારક વાયુઓમાં બદલવાનો હોય છે.
આ પ્રક્રિયામાં કાર્બન મોનોક્સાઇડ, હાઇડ્રોકાર્બન અને નાઇટ્રોજન ઑક્સાઇડ જેવી વાયુઓ કેમિકલ રિએક્શન દ્વારા ઓછી હાનિકારક વાયુઓમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ સમગ્ર સિસ્ટમ ખૂબ ગરમ થાય છે અને જ્યારે બાઇક બંધ થયા પછી ઠંડી પડે છે, ત્યારે મેટલના મૂવમેન્ટથી “ટિક-ટિક” અવાજ સંભળાય છે.
ઠંડી પડતી વખતે જ અવાજ કેમ આવે છે?
સાયલેન્સરના અંદર અનેક પરત અને પાઇપ્સ હોય છે. બધી પરતો એકસાથે અને એકસરખી ઝડપે ઠંડી થતી નથી. કોઈ પરત વહેલી ઠંડી પડે છે, તો કોઈ મોડે. આ તફાવતને કારણે હળવી ઘર્ષણ અને મૂવમેન્ટ થાય છે, જે અવાજનું કારણ બને છે—આ કોઈ મેકેનિકલ ખામી નથી.
કઈ મોટરસાઇકલમાં આ અવાજ વધારે સંભળાય છે?
નવી ટેક્નોલોજી વાળી, BS4 અને BS6 નોર્મ્સ મુજબની મોટરસાઇકલમાં આ અવાજ વધારે સંભળાય છે. ખાસ કરીને એવી બાઇકમાં જેમાં મોટો અને હાઇ-ટેમ્પરેચર કેટાલિટિક કન્વર્ટર લાગેલો હોય. જૂની મોટરસાઇકલમાં આ અવાજ ઓછો કે બિલકુલ નથી આવતો, કારણ કે તેમાં આ સિસ્ટમ નથી હોતું અથવા બહુ સરળ સ્વરૂપમાં હોય છે.
ક્યારે ચિંતા કરવાની જરૂર પડે?
ભલે મોટા ભાગના કેસમાં આ અવાજ સામાન્ય હોય, પરંતુ નીચેની સ્થિતિમાં બાઇક તપાસાવવી યોગ્ય છે:
* અવાજ બહુ તેજ અથવા સતત આવતો રહે.
* બાઇક ચલાવતા સમયે પણ અવાજ સંભળાય.
* પાવર ઘટેલી લાગે અથવા માઇલેજ અચાનક ઓછું થઈ જાય.
આવી સ્થિતિમાં મેકેનિક પાસે તપાસ કરાવવી સમજદારીભરી રહેશે.
લાંબી મુસાફરી બાદ બાઇકમાંથી આવતો “ટિક-ટિક” અવાજ મોટા ભાગના કેસમાં સંપૂર્ણપણે સામાન્ય છે. આ એ વાતનો સંકેત છે કે તમારી બાઇકનું એક્ઝોસ્ટ સિસ્ટમ યોગ્ય રીતે કામ કરી રહ્યું છે અને ઠંડું થઈ રહ્યું છે. જ્યાં સુધી આ અવાજ થોડા સમય પછી બંધ થઈ જાય અને બાઇકના પરફોર્મન્સમાં કોઈ સમસ્યા ન હોય, ત્યાં સુધી ગભરાવાની જરૂર નથી. બસ બાઇકને આરામથી પાર્ક કરો અને તેને ઠંડી થવા દો.
