દેશમાં ખાંડના ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. ખાંડના ભાવને નિયંત્રિત કરવા અને સ્થાનિક સપ્લાય વધારવા માટે કેન્દ્ર સરકાર ઓક્ટોબરથી શરૂ થનારી સીઝનથી ઇથેનોલના ઉત્પાદન માટે શેરડીના ઉપયોગને મર્યાદિત કરવા અંગે વિચાર કરી રહી છે. આ પગલાથી દેશમાં ખાંડનું ઉત્પાદન વધશે, જેના કારણે ભારતને ખાંડની આયાત કરવાની જરૂર નહીં પડે. આ મામલે અંતિમ નિર્ણય આગામી મહિનાના અંત સુધીમાં લેવામાં આવી શકે છે.
આ મામલાની જાણકારી ધરાવતા બે સરકારી અને બે ઉદ્યોગસૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના સૌથી મોટા શેરડી ઉત્પાદક રાજ્યો મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટકમાં ઓછો વરસાદ થયો છે. આ કારણે આગામી વર્ષે ખાંડના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જો ઉત્પાદન ઘટે તો ઇથેનોલની જગ્યાએ ખાંડના સપ્લાયને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે તો સ્થાનિક બજારને રાહત મળી શકે છે. જોકે, આ મામલે સરકાર તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી નથી.
આ વર્ષે ખાંડ મિલોએ કુલ ઉત્પાદનમાંથી લગભગ 10 ટકા એટલે કે આશરે 30 લાખ મેટ્રિક ટન ખાંડ ઇથેનોલના ઉત્પાદન માટે ડાયવર્ટ કરી હતી. જો આગામી સીઝનમાં શેરડીના આ ડાયવર્ઝન પર રોક લગાવવામાં આવે છે, તો સ્થાનિક બજારમાં તેટલી જ માત્રામાં વધારાની ખાંડ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. આથી ઓછા વરસાદને કારણે ખાંડના ઉત્પાદનમાં થનારા સંભવિત ઘટાડાની ભરપાઈ કરવામાં મદદ મળી શકે છે. છેલ્લા એક મહિનામાં ભારતીય બજારમાં ખાંડના ભાવમાં લગભગ 10 ટકાનો વધારો થયો છે અને તે રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. તહેવારોની સીઝનમાં લોકોની અવરજવર અને મુસાફરી વધવાથી ખાંડની માંગમાં વધુ વધારો થવાની અપેક્ષા છે. સપ્લાયમાં ઘટાડો અને ભારે માંગને કારણે આગામી ત્રણ મહિના સુધી ખાંડના ભાવ ઊંચા સ્તરે રહેવાની શક્યતા છે.
સરકાર ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગના 20 ટકાના પોતાના લક્ષ્યને જાળવી રાખવા માંગે છે. શેરડીમાંથી બનતા ઇથેનોલના જથ્થામાં ઘટાડાની ભરપાઈ કરવા માટે સરકાર ઇથેનોલના ઉત્પાદનમાં મકાઈ અને ચોખાના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપશે. હાલ દેશમાં મકાઈ અને ચોખાનો પૂરતો સ્ટોક ઉપલબ્ધ હોવાનું જણાવવામાં આવી રહ્યું છે.
આ મામલાની સીધી જાણકારી ધરાવતા સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ખાંડ મિલોને શેરડીના રસ અને B-Heavy Molasses એટલે કે વધુ ખાંડ ધરાવતા બાય-પ્રોડક્ટમાંથી ઇથેનોલ બનાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. મિલોને મુખ્યત્વે C-Heavy Molassesમાંથી જ ઇથેનોલ બનાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવી શકે છે. આ એવો બાય-પ્રોડક્ટ છે, જેમાંથી મોટાભાગની ખાંડ પહેલેથી જ કાઢી લેવામાં આવી હોય છે.
નવેમ્બરથી શરૂ થનારા માર્કેટિંગ વર્ષ માટે ખાંડ ઉદ્યોગ માટે ઇથેનોલનું એલોકેશન નવી સીઝન શરૂ થાય તે પહેલાં અંતિમ કરવામાં આવશે. ત્યારબાદ સરકારી ઓઇલ કંપનીઓ ઇથેનોલની ખરીદી માટે ટેન્ડર બહાર પાડશે. કેન્દ્ર સરકારે પહેલેથી જ ખાંડની નિકાસ પર પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે અને ગયા મહિને વેપારીઓ માટે સ્ટોક રાખવાની મર્યાદા પણ લાગુ કરી હતી. ઉદ્યોગ અધિકારીઓનું કહેવું છે કે પ્રસ્તાવિત નવા પ્રતિબંધોથી ખાંડ ઉદ્યોગને કોઈ મોટું આર્થિક નુકસાન થવાની શક્યતા નથી. ઇથેનોલ બનાવવાની સરખામણીમાં શેરડીમાંથી ખાંડ બનાવીને વેચવાથી મિલોને વધુ કમાણી થવાની અપેક્ષા છે.
